Roermond als frontstad (deel 10) - Propaganda, oktober en november 1944

Print
Roermond als frontstad (deel 10) - Propaganda, oktober en november 1944

Pamflet waarmee de Duitsers de moraal van de Amerikanen probeerden te beïnvloeden Afbeelding: collectie Eric Munnicks

Merum / Swalmen / Roermond / Asenray / Boukoul / Einde / Herten / Ool / Asselt -

In de rubriek ‘Roermond als frontstad’ blikken we terug op gebeurtenissen die in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog in de stad hebben plaatsgevonden. Deze week: Propaganda – oktober en november 1944.

Gedurende de gehele oorlog werden pamfletten verspreid, over en weer. In Roermond is ook menig pamflet neergedwarreld, verspreid vanuit een granaat, een luchtballon of uit een vliegtuig geworpen. Vaak was een pamflet bedoeld voor een grote groep vijandelijke soldaten en burgers. Soms was het ook voor een kleine groep ingesloten vijandelijke soldaten. De Geallieerde commandant kon besluiten om de Duitsers te blijven bestoken met granaten totdat ze zich overgaven. Hij kon echter ook besluiten om de vechtende Duitsers een pamflet te doen toekomen waarin hun de weinig rooskleurige situatie werd beschreven waarin ze zich bevonden. In hetzelfde pamflet werd hun vervolgens toegezegd dat ze volgens de Conventie van Genève bij onmiddellijke overgave goed zouden worden behandeld. Een dergelijk pamflet noemt men ook wel een ‘Safe-Conduct – Passierschein’ pamflet, eigenlijk een vrijgeleide. Het is bekend dat een dergelijk pamflet vaak voldoende was om, zonder verdere hevige gevechten, een overgave te bewerkstelligen. Het afgebeelde pamflet is het meest succesvolle pamflet van de oorlog geweest. Het had een officieel karakter, met een handtekening van Eisenhower. De Duitsers waren zeer gevoelig voor dit soort propaganda. Er zijn dan ook heel veel Duitse soldaten geweest die zich met dit pamflet overgaven aan de Geallieerden.

Roermond als frontstad (deel 10) - Propaganda, oktober en november 1944
De Passierschein, het meest succesvolle geallieerde pamflet Foto: collectie Eric Munnicks

Doordat dit pamflet zo succesvol was kwamen de Duitse propagandacompagnieën met een reactie hierop. Zij kopieerden de voorkant en zetten een andere tekst op de achterkant en schoten het zo weer naar de Geallieerden. Op de achterkant stond nu in het Engels: ‘Beste vrienden, we retourneren jullie pamflet met een noodzakelijke rectificatie, met dank. Het zal duidelijk zijn dat de idealen waar negentig miljoen Duitsers vijf jaar lang voor hebben gevochten, volgens Churchill, zo slecht niet kunnen zijn dat we ons nu zonder slag of stoot overgeven. Het zijn harde tijden, niet?’

Roermond als frontstad (deel 10) - Propaganda, oktober en november 1944
Duitse reactie op de Passierschein Foto: collectie Eric Munnicks

In Duitse pamfletten werden vaak toespelingen gemaakt op het tijdverdrijf van de eigen vriendinnen en vrouwen thuis. In vele gevallen werd hierbij ook nog haat gekweekt tegen bepaalde groepen in Engeland en Amerika. Die groepen werden dan als de oneervolle verleiders van andermans vrouwen beschreven. Het betrof hier dan vaak de zogenaamde ‘draft-dodgers’, mannen die om een of andere reden niet naar het front hoefden. Zo ook dit pamflet ‘It was a nice evening with drinks’. De tekst op het pamflet verklaart dat de vrouw van Joe een vriend heeft: ‘Zij ligt te denken aan haar nieuwe vriend maar probeert ook Joe trouw te blijven. Maar op een gegeven moment lukt dat niet meer, net zoals bij duizenden andere vrouwen. Alleen een foto herinnert haar soms aan haar man die ergens in Europa aan het vechten is tegen een koppige vijand. Zij denkt steeds minder aan hem. Ze draait zelfs zijn foto niet meer om als een andere man haar in zijn armen neemt’. Dit pamflet werd jaren na de oorlog gevonden op een zolder van een woning aan de Pastoorswal.

De Geallieerden hebben één pamflet uitgegeven waarop geen enkel woord staat. Bij de afbeeldingen op dit pamflet was dat ook niet nodig, het behoefde geen verder uitleg. Op de voorkant van het pamflet staat een grote hoeveelheid Duitse medailles afgebeeld, het IJzeren Kruis. Indien men dan het pamflet omdraaide zag men een afbeelding van een kerkhof met allemaal kruizen voor gesneuvelde Duitse soldaten.