Schermloos knutselen is kalmerend

© L-magazine

Klei, strijkkralen en ander creatief speelgoed. Het is niet alleen leuk maar voor de ontwikkeling van kinderen ook zeer belangrijk. Alles beter dan de godganse dag op die tablets zitten, zeggen de deskundigen niet voor niets.

Ruud Maas

Of ik m’n nichtje van twee op bezoek krijg? Nee, dat excuus kan ik niet gebruiken als ik mijn eettafel vollaad met klei, strijkkralen, Ministeck en ander kinderspeelgoed dat gelijk jeugdherinneringen oproept. Ik heb deze kleurrijke bende in geen jaren aangeraakt, ik ben tenslotte dertig, maar toen we in een redactievergadering op het idee kwamen ons nog een middagje te laven aan speelgoed-zonder-elektriek, stak ik pijlsnel mijn vinger in de lucht.

Want ik heb me vroeger een partijtje plezier gehad met dat soort knutselwerk. Dan draaide het strijkijzer overuren (bedankt mam!) om mijn sierwerkjes van kralen aan elkaar te laten plakken. Ik rolde honderd keer liever poppetjes van klei tussen mijn handen dan dat ik buiten tegen een bal moest schoppen.

Krat vol speelgoed

Onlangs kwam de lol helemaal terug toen we ter redactie - werkgerelateerd, ik zeg het er maar bij - een legpuzzel te verhapstukken kregen. Of ik ook een paar stukjes wilde leggen? Heerlijk! Mijn collega’s hadden geen kind aan me, ik zette mijn tanden erin tot het laatste stukje. Het was ouderwets genieten en dé manier om het hoofd leeg te maken.

Even de boel de boel laten. Het gepuzzel smaakte naar meer en dus laat ik tijdens een dagje vrijaf het nieuwe seizoen van The Crown voor wat het is. Ik pak de van een collega met jonge kinderen geleende krat vol speelgoed, zoals klei, en wil aan de slag zoals vroeger. Dat betekent de telefoon wegleggen op veilige afstand. Die had ik vroeger immers ook niet.

Prinses

Voor ik mijn iPhone verstop, zie ik een berichtje van m’n chef. Of ik haar straks een foto stuur ‘als je de eerste haren uit die prinses hebt getrokken’. Ik heb werkelijk geen idee wat ze bedoelt, tot ik een plastic ding in het kratje zie liggen.

© L-magazine

Het moet doorgaan voor een prinses en uit haar hoofd kun je haren van klei laten komen. Dus duw ik een klont klei in het hoofd, klik haar kroontje vast en draai aan een hendeltje. De klei wordt omhoog gedrukt en openbaart zich inderdaad als lange slierten haar. Die je met een petieterig plastic schaartje kan afknippen. Dat vind ik nou net te kinderachtig om te doen.

Stapelspel

Dus ga ik verder met de strijkkralen. Ik leg wat kraaltjes op het hartvormige sjabloon maar niet voordat ik de net iets te harde muziek uitzet. Wat een rust! Ik ga als een malle en heb binnen tien minuten een hartje en een dino af die ik meteen onder het strijkijzer leg. Ik ben zo trots als een pauw en blij met het eindresultaat ga ik door met Kapla, waar ik nog nooit van had gehoord.

In een kist zitten tweehonderd houten plankjes waarmee je prachtige bouwwerken kunt maken. Het doet me denken aan Jenga, het stapelspel waar je steeds een houtje moet uitnemen. Die leg je bovenop de toren in de hoop dat die zo lang mogelijk overeind blijft. Een beetje zoals Linda de Mols champagnetoren Love Letters.

Ik maak het mezelf niet te moeilijk en kies ervoor een achthoekige toren te bouwen in plaats van een replica van de Eiffeltoren. Met twee vingers in de neus lukt dat en er staat snel een toren tot op borsthoogte. Toch beleef ik daar niet zo veel plezier aan als aan het intussen lauw geworden werkje van strijkkralen. Knutselen is toch meer mijn ding dan bouwen. Dus duw ik de toren van Kapla uit verveling om. Genoeg gespeeld!

Concentratie

In een met schermpjes gevulde wereld vol speelgoed met lampjes en geluidjes is het volgens experts goed voor kinderen om ook af en toe aan handenarbeid te doen. Dat is meer dan alleen leuk. Ze worden ertoe aangezet om praktische oplossingen te bedenken en te experimenteren met materialen. Ook stimuleert creatief speelgoed het concentratievermogen en zelfvertrouwen (mam, kijk wat ik heb gemaakt!). Het vergroot daarnaast het ruimtelijk inzicht en de motorische vaardigheden.

© L-magazine

Dat zegt ook de uit Geleen afkomstige kinder- en jeugdpsycholoog Ger Ramakers, tevens jurylid van de verkiezing Speelgoed van het Jaar. „Bijna zonder uitzondering vinden alle kinderen het leuk om met creatief speelgoed bezig te zijn en bijvoorbeeld te kleien, verven of tekenen. Het voldoet aan hun behoefte om zich te uiten en dat geldt eigenlijk voor kinderen van alle leeftijden. Je leert ervan op visueel en constructief gebied.”

Meerwaarde

Belangrijker is volgens Ramakers ook dat spelen je gewoon plezier geeft. „Uit eigen beweging ga je als kind iets doen wat je leuk vindt en waardoor je tot rust komt. Dat werkt veel beter dan wanneer je een opdracht krijgt om iets te gaan doen.” De meerwaarde van dat spelen is niet te onderschatten in tijden waarin steeds meer op schermen wordt gespeeld en gedaan.

„Helaas neemt het gebruik daarvan de afgelopen jaren in behoorlijk wat gezinnen ongezonde vormen aan. Ik raad ouders daarom aan om het gebruik van tablets en telefoons te begrenzen. Zorg voor een gezond vrijetijdsmenu: laat je kinderen ook eens lekker sporten, naar buiten gaan en klusjes doen. Of even niksen. Het is heel nuttig als kinderen zich gewoon af en toe vervelen.”

Al weet hij uit zijn eigen praktijk dat wanneer je kinderen vraagt wat ze het leukst vinden om te doen ‘computerspelletjes’ toch als antwoord klinkt. Hij vindt het „een serieus maatschappelijk probleem”, zeker omdat het op scholen tegenwoordig ook zeer gebruikelijk is dat computergames tot het klaslokaal zijn doorgedrongen.

Hoop gedoe

„Persoonlijk adviseer ik ouders om kinderen die nog niet op de basisschool zitten in ieder geval geen tablet of mobieltje te geven. Doe je dat wel dan bestaat het risico dat het gebruik ervan al vlug automatisme wordt en later tot problemen gaat leiden. Als je kinderen hun gang laat gaan en je puber straks zesenhalf uur per dag op internet zit en je daar dan nog iets aan wilt veranderen, krijg je een hoop gedoe. Daarom moet je kinderen op jonge leeftijd stimuleren om vooral ook met creatief speelgoed bezig te zijn.”

Aan een computerscherm zitten, vindt hij daarnaast niet te vergelijken met ‘ouderwets’ tv-kijken. „Toen ik nog klein was, zette mijn moeder me ook wel eens voor de televisie als ze ging koken. Toch is dat een wezenlijk verschil omdat computers veel interactiever zijn en in de spelletjes gewerkt wordt met principes van beloning en bestraffing.

Dat kan een verslavende werking hebben die tv niet in die vorm heeft. En als je dat niet in de hand houdt kan dat op termijn tot grote problemen leiden. Het is goed om daar als ouder vanaf het begin al rekening mee te houden. Voorkomen is beter dan genezen.”

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee