Koempelmis, een cultureel erfstuk

Print
Koempelmis, een cultureel erfstuk

Wim Schoenmakers en Ton Vankan (rechts) dragen de koempelmis een warm hart toe. Afbeelding: MMF

Landgraaf / Schaesberg / Nieuwenhagen / Rimburg / Kerkrade / Eygelshoven -

In de Petrus en Pauluskerk in Schaesberg worden elke derde zondag van maand, dus ook komende zondag 11.00 uur, de koempels herdacht die bij hun werk in de twaalf Limburgse mijnen de dood vonden of gewond raakten.

Het aantal dodelijke slachtoffers bedraagt 1536; 1277 doden ondergronds en 259 bovengronds. Wim Schoenmakers (78) en Ton Vankan (76) vertellen dat de namen van deze mannen nooit vergeten mogen worden. „Vele nabestaanden dragen dit verlies hun hele leven mee. Ook wordt de mis opgedragen aan diegenen die zijn overleden aan de gevolgen van stoflongen en asbest, of die daar nu nog aan lijden.”

De twee mannen weten wat het is om in de mijn te ploeteren. Schoenmakers werkte vijftien jaar op de Emma en Wilhelmina, Vankan deed van 1957 tot 1974 dienst in de Oranje Nassau I. „Ik zal het nooit vergeten; ik was veertien toen mijn vader me aanmeldde.”

Marcinelle

De koempels juichen het toe dat er elke maand een eerbetoon is aan hun collega’s. Het idee van de koempelmis is komen overwaaien uit het Belgische Marcinelle. Daar vond op 8 augustus 1956 een van de grootste mijnongelukken uit de geschiedenis plaats. Bij een explosie kwamen 262 mannen om het leven. Besloten werd om de doden te eren met een eucharistieviering.

Zeventien jaar geleden, zo vertelt Wim Schoenmakers, is de eerste koempelmis in de voormalige Oostelijke Mijnstreek gehouden. Dat gebeurde in de parochiekerk van de Vrank in Heerlen. „We hebben nagedacht hoe het eerbetoon zou moeten plaatsvinden. Aangezien we in Limburg twaalf werkende mijnen hebben gehad (de Beatrix in Vlodrop is nooit in gebruik genomen – red.), is besloten om elke maand een van de twaalf mijnen centraal te stelen.”

Bij de eerste dienst waren 31 mensen aanwezig, maar toen het initiatief meer bekendheid kreeg, steeg het aantal. Het is al gebeurd dat er een kleine 500 bezoekers waren. Het gemiddelde bedraagt volgens Schoenmakers en Vankan rond de 275 mensen. „Ze komen uit de Mijnstreek, maar ook van buiten de regio. We hebben zelfs iemand uit Zoetermeer gehad”.

Pleitbezorger

Toen de kerk van de Vrank op 1 januari 2016 werd gesloten, meldden zich enkele kandidaten om de koempelmis voort te zetten. Gekozen werd voor de Petrus en Pauluskerk. „We hebben in pastoor Freek Jongen iemand die zich met hart en ziel aan deze taak wijdt. We kunnen ons geen betere pleitbezorger voor dit cultureel erfstuk wensen.”

De dienst in Schaesberg kent een vast patroon. In de voorste banken zitten koempels in origineel tenue, die assisteren bij de mis. Een muziekgezelschap zorgt voor stemmige klanken en gezamenlijk wordt het lied Der Steiger kommt (Glück Auf). De mijn die deze zondag centraal staat, wordt gememoreerd en de namen van de koempels die het leven lieten, worden opgelezen. Tegelijkertijd wordt een kaarsje voor elke overledene aangestoken. Bij de collecte wordt geen collecteschaal gebruikt, maar een mijnwerkershelm.

Zo gaat het al zeventien jaar lang. Wim Schoenmakers en Ton Vankan gaan er vanuit dat eerbetoon tot in lengte van dagen wordt voortgezet. „We hebben daar alle vertrouwen in, want het loopt al die tijd gesmeerd.”

Mogen we even je aandacht.
Dit is een artikel van De Limburger dat gratis beschikbaar is voor iedereen. Dat geldt niet voor alle artikelen, want zogeheten Plus-artikelen zijn exclusief voor onze abonnees. Zonder abonnees kunnen wij namelijk geen Limburgs nieuws maken. Sluit je daarom ook aan en kies voor goede en betrouwbare regionale journalistiek in Limburg, met liefde en passie gemaakt. Juist in deze onzekere tijden.

Er is al een abonnement voor 7,50 per maand.

Bekijk abonnementen