Van nul tot nu

Voedselhulp bij een pestepidemie

Print
Voedselhulp bij een pestepidemie

Pestzuil in Wenen. Afbeelding: Archief Martin van der Weerden

Kerkrade / Eygelshoven / Landgraaf / Schaesberg / Nieuwenhagen / Rimburg / Maastricht / Itteren -

Ook in het verleden brachten tijden van epidemieën bij de ene mens het slechte naar boven en bij de andere mens juist het goede.

Uiteenlopende reacties in tijden van crisis zijn van alle tijden. In blinde paniek gaan hamsteren of er juist zijn voor de medemens in tijden van gevaar kwam in vroeger eeuwen ook voor. Menige katholieke heilige dankt zijn of haar reputatie aan het verplegen van mensen met de vreselijkste ziekten. Ook toen probeerde men de verspreiding tegen te gaan door mensen in afzondering te houden. In Maastricht lag net buiten de stadsmuren het Pesthuis, waar je naar toe moest als je gevaarlijke verschijnselen had. Hele dorpen werden in quarantaine gesteld. Niemand mocht er in of uit. Als jij al niet dood ging aan de pest, dreigde je te verhongeren. In de 17e eeuw trof het Duitse Palenberg dit lot. Uit medelijden brachten inwoners van het nabij gelegen Merkstein regelmatig voedsel tot halverwege. Als zij weg waren, konden de getroffenen het voedsel ophalen. Hierdoor overleefde een ruime meerderheid van de dorpelingen.

Pestzuilen

Uit dankbaarheid, én als afweermiddel tegen een nieuwe epidemie, werden zogenaamde pestzuilen opgericht. Onder invloed van de barok werden dit vooral in Beieren, Oostenrijk, Tsjechië en Normandië indrukwekkende kunstwerken. De Weense pestzuil uit 1679 werd het toonaangevende voorbeeld. De meeste monumenten zijn gewijd aan de moeder van Jezus, Maria, die door de katholieken wordt gezien als voorspreekster in tijden van nood. Ook de zogenaamd pestheiligen worden vaak op een dergelijk monument afgebeeld. Er zijn meer dan 60 pestheiligen bekend. De meest bekende is waarschijnlijk Sint Rochus. Hij wordt vaak afgebeeld met een open wond in zijn bovenbeen. Na de 17e eeuw kwam de pest steeds minder voor. Of dit te danken was aan de pestzuilen laat ik in het midden.