Corona maakt ook geestelijk slachtoffers: angst, schuldgevoelens, paniek en depressie

Print
Corona maakt ook geestelijk slachtoffers: angst, schuldgevoelens, paniek en depressie

Mondriaan had de afgelopen dagen diverse cliënten die door de coronacrisis ontregeld zijn geraakt. Afbeelding: Harry Heuts

Oostrum / Oirlo / Leunen / Castenray / Heide / Ysselsteyn / Venray / Geijsteren / Veulen / Merselo / Vredepeel / Smakt / Wanssum / Blitterswijck / Maastricht / Itteren / Sittard / Heerlen / Hoensbroek -

Corona maakt het lichaam ziek, maar soms ook de geest. In de geestelijke gezondheidszorg nemen de klachten toe, maar behandeling wordt bijna onmogelijk door de beschermmaatregelen.

Niet alleen ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGD’s zetten zich schrap tegen het oprukkende coronavirus, ook in de geestelijke gezondheidszorg is het alle hens aan dek. Daar zitten mensen die om heel andere redenen kwetsbaar zijn.

Lees hier alles over het coronavirus.

Corona wakkert angst, schuldgevoelens, paniek en depressie aan, hebben psychologen en psychiaters de eerste dagen gemerkt. „Ik had een dame die dacht dat corona haar schuld is en om die reden euthanasie wilde. Die had dus iemand nodig die haar even vertelde hoe het echt zit”, vertelt Marcel Hilwig.

Paranoïde

De psychiater en manager ambulante zorg bij Mondriaan in Zuid-Limburg had de afgelopen dagen diverse cliënten die normaal redelijk stabiel zijn, maar door de coronacrisis ontregeld zijn geraakt. De beste remedie voor mensen met geestelijke klachten is de realiteitstoets, zegt Hilwig. „Als je de hele dag thuis zit en bang bent of paranoïde theorieën erop na houdt, dan is het belangrijk dat je daar met iemand over praat.”

Probleem is echter dat hun hele sociale netwerk is ingestort. Contact met anderen en groepsactiviteiten zijn uit den boze. Hilwig: „Dat is onverteerbaar. Dat kunnen ze een paar dagen volhouden, maar dan?”

Daarnaast geldt dat Mondriaan zelf diverse maatregelen voor de omgang met cliënten in acht moeten nemen. Volgens Hilwig zijn daar nog wel creatieve oplossingen voor: „We bellen een heleboel mensen, de telefoon is belangrijk geworden voor het behandelcontact. Zeker als het beeldbellen is kan ik daar veel uit concluderen.”

Keiharde feiten

Ook de patiënten met angst- en dwangstoornissen bij Vincent van Gogh in Venray kunnen alleen nog maar beeldbellen. „Iedereen die was opgenomen, wordt nu thuis behandeld. ’s Ochtends maken we via Skype contact met de hele groep en krijgen mensen oefeningen”, legt psychiater Maarten Kaarsemaker uit.

Een veel voorkomende stoornis bij zijn cliënten is smetvrees, waar corona nu bovenop komt. Ook voor hen geldt: zo veel mogelijk angsten en emoties scheiden van keiharde feiten. „Dat doen we bijvoorbeeld door samen het Journaal te kijken of naar de site van het RIVM en niet naar onverstandige websites.” Kaarsemaker stelt dat het probleem nu nog meevalt, maar weet niet wat de toekomst brengt.

Coronaloket

In Amsterdam hebben psychologen een coronaloket geopend dat via telefoon en beeldtelefoon te consulteren is. Zij voorzien de komende weken een grote toename aan psychische klachten. In algemene zin adviseren zij mensen met angsten en klachten over somberheid zo veel mogelijk telefonisch of online contact te zoeken met hun naasten en daarnaast hun nieuwsconsumptie te beperken tot één krant en het Achtuurjournaal.

Beeldbellen is niet voor iedere ggz-cliënt geschikt. Marcel Hilwig zegt dat Mondriaan soms creatieve oplossingen zoekt door buiten af te spreken met iemand of samen een wandeling te maken. „In ieder geval houden we anderhalve meter afstand.”

Veel ervaringsdeskundigen zijn aangesloten bij de landelijke Veerkracht Centrale. Zij waarschuwen dat de teruggelopen zorg kan leiden tot een stijging van geestelijk leed met zelfs meer zelfdodingen. „Een telefoontje is geen gelijkwaardige vervanging voor een behandeling. Maar vrijwel de hele ggz zit op slot. Face-to-face contacten worden afgezegd of moeten telefonisch”, merkt Trudy Jansen van de Veerkracht Centrale.

Face-to-face

De organisatie heeft de ggz-instellingen en de Nederlandse Vereniging van Psychiaters opgeroepen de behandeling of begeleiding voor de meest kwetsbare patiënten door te laten gaan en ook snel criteria vast te stellen om per cliënt te bepalen of er sprake is van een onaanvaardbaar risico. Jansen: „In deze gevallen moet er een uitzondering gemaakt kunnen worden op het, overigens terechte, stopzetten van face-to-face contact.”

Zo nijpend is het niet bij de landelijk opererende De Luisterlijn, dat een kantoor heeft in Venlo en Heerlen. Hier kan iedereen met elke denkbare vraag terecht bij een team van luisterende vrijwilligers, die nu bijna allen van huis uit werken.

Luisteren

Begeleider en trainer Esther Jacobs van de Luisterlijn constateert dat de helft van alle gesprekken inmiddels betrekking heeft op corona. „Mensen komen soms in paniek binnen. Die laten we spuien. Luisteren is vaak al voldoende, we laten mensen van zich af praten”, zegt Jacobs. „Het grootste probleem bij de bellers is eenzaamheid, vooral voor de ouderen. Anderen maken zich zorgen over besmettingen of hun zwakke gezondheid.”

Concrete adviezen geeft de telefoondienst, voorheen Sensoor, niet. Wel wordt heel vaak doorverwezen naar de informatie van het RIVM en het Rode Kruis. Jacobs: „Een beller was bijvoorbeeld bang voor het virus. Hij had vrij genomen van zijn werk voor een afspraak, maar had die afgezegd. Hij is lichtelijk depressief. De muren komen op hem af. Maar hij komt graag buiten. Wij hebben hem aan het einde van het gesprek aangemoedigd ook nu lekker buiten te gaan wandelen. Want daar is geen bezwaar tegen vanuit de richtlijnen.”

Coronavirus: actuele stand. Video: De Limburger