Van nul tot nu

Van nul tot nu: ‘Met een enorme klap slaat het vuur des hemels in en treft de stallen van de boerderij’

Print
Van nul tot nu: ‘Met een enorme klap slaat het vuur des hemels in en treft de stallen van de boerderij’

Johannes Wilhelmus van Laar. Afbeelding: Archief Heemkunde Margraten

Gronsveld / Eckelrade / Noorbeek / Mheer / Ulvend / Sint Geertruid / Cadier en Keer / Mesch / Oost-Maarland / Withuis / Rijckholt / Bergenhuizen / Terlinden / Banholt / Bemelen / Margraten / Scheulder / Eijsden / Mariadorp -

Zondagmiddag 6 juli 1873. Groot Welsden, huisnummer 32, nu nummer 94. Het is half drie en de hele familie van de zevenentwintigjarige Johannes Wilhelmus van Laar zit waarschijnlijk in de ‘gooi kamer’ als er een enorm onweer over Nederland raast. Waarschijnlijk heeft iemand volgens traditie een ‘kroetwusj’ in de kachel gegooid om onheil te weren. Helaas, dit keer zal deze kroetwusj niet helpen. Met een enorme klap slaat het vuur des hemels - de bliksem - in en treft de stallen van de boerderij.

Of dit ook allemaal zo heeft plaatsgevonden, is natuurlijk nooit met honderd procent zekerheid te zeggen want ook na een gedegen onderzoek naar de feiten is het gissen naar de toedracht.

Johannes Wilhelmus van Laar, in de stukken als eigenaar van de boerderij genoemd, is geboren op 7 juni 1845. In de genealogie die wij kunnen achterhalen is alleen zijn moeder Anna Maria van Laar vermeld. Ook staat er geen huwelijk vermeld voor zijn moeder. Redelijk uniek voor die tijd. Johannes Wilhelmus is haar enige kind.

Zijn moeder, Anna Maria van Laar is geboren op 14 oktober 1811 en is de tweede dochter van het gezin Van Laar. Zij heeft buiten een zus, Anna Gertuida, nog twee oudere broers, Jean en Gilles. Opa Jan Willem van Laar is op 17 november 1856 op negentigjarige leeftijd overleden. Oma Sophie Jacobs is al op 5 december 1812 op tweeënveertigjarige leeftijd overleden. Moeder Anna was toen net een jaar oud.

Dat een blikseminslag in die tijd nogal groot nieuws was, bewijzen de krantenartikelen die over deze inslag zijn geplaatst. Zo wordt er in De Standaard van 10 juli 1873 het volgende vermeld:

„Maastricht: 8 juli eergisteren heeft hier een zwaar onweder gewoed. Naar men verneemt is de bliksem ingeslagen bij den heer Van Laer te Grootewelsden (een gehucht behoorende onder de gemeente Margraten), waardoor woonhuis, stal en schuur eene prooi der vlammen werden. Een paard, vijf varkens benevend een groot gedeelte der meubelen heeft men niet kunnen redden. De gebouwen waren tegen brandschade verzekerd.”

En in Het nieuws van den dag: kleine courant, van dezelfde datum staat:

„Bij een onweder dat Zondag boven een groot gedeelte van ons land woedde zijn te Grootewelsden, bij de Limburgsche gemeente Margraten, zijn door het inslaan van den bliksem en woonhuis, stal en schuur een prooi der vlammen geworden. Een paard en 5 varkens verbrandden mede. De gebouwen waren verzekerd.”

Een geluk bij een ongeluk. De boerderij was verzekerd. In het Rijksarchief vonden wij een proces-verbaal van deze brand met de tekst:

Brigade Valkenburg. Pro Justitia. No. 30

„Procesverbaal constaterende een plaats gehad hebbende brand onder de gemeente Margraten.

Op heden den zevenden july 1800 drie en zeventig verklaar ik Willem Lakemond Brigadier Kommandant der Brigade Maréchaussée te Valkenburg, dat mij gisteren namiddag omstreeks half vijf ure, namens den Heer Burgemeester der gemeente Margraten ter kennis werd gebragt, dat in het gehucht Grootwelsden (Margraten) brand was uitgebarsten, waarop ik mij onverwijld vergezeld van den Maréchaussée Klaas de Vries dezer Brigade, derwaarts heb begeven, en bevonden dat de woning toebehoorende en bewoond door Johannes van Laar, landbouwer te gezegd Grootwelsden, benevens schuur, stalling, veldvruchten, meubelen, kleeding, en een paard, zes varkens, een kalf en een schaap, geheel een prooi der vlammen was geworden.

De schade hierdoor veroorzaakt, wordt begroot als volgt:

  • Aan het huis f 2000,-
  • Aan meubelen, kleeding enz f 200,-
  • Aan akkergereedschappen f 1000,-
  • Aan veldvruchten f 435,-
  • Aan een paard f 300,-
  • Aan zes varkens f 150,-
  • Aan een kalf f 50,-
  • Aan een schaap f 20,-
  • Te Zamen f 4155,-

Terwijl het huis met schuur en stalling tegen brandschade was verzekerd in de algemeene brandwaarborg maatschappij genaamd de Belgische Vereeniging gevestigd te Brussel voor een som van f 1550,-, meubelen en kleeding in dezelfde maatschappij voor een som van f 250,-. Terwijl de vruchten en stroo eveneens in deze Maatschappij waren verzekerd voor een som van f 1000,-. Al het overige was niet tegen brandschade verzekerd.

Dit ongeluk is ontstaan door het vuur des hemels, hetwelk in dien middag omstreeks half drie ure, volgens verklaring van den eigenaar, in de stalling was ingeslagen, waardoor ogenblikkelijk brand ontstond, welke zoo hevig toenam dat geen redding mogelijk was, zoodat het geheele gebouw op een zeer korten tijd geheel was afgebrand. Daar er ter plaatse geen brandspuit aanwezig is, zijn geen bluschmiddelen aangewend.

En hebben wij en welgemelde Brigadier op den Eed bij den aanvang zijner bediening gedaan, hiervan opgemaakt dit procesverbaal, om te worden gezonden aan den Edel Achtbaren Heer Officier van Justitie te Maastricht. Gesloten te Valkenburg den 7e july 1873.

Get. W. Lakemond K. de Vries

Voor eensluidend afschrift De Brigadier Brigade Kommandant W.L.”

Moeder Anna maakt deze brand gelukkig niet meer mee. Zij overleed op 28 januari 1869. Net geen zestig jaar oud.

Hoewel ‘schuur, stalling, veldvruchten, meubelen, kleeding, en een paard, zes varkens, een kalf en een schaap, geheel een prooi der vlammen was geworden’, heeft het zijn verdere levensgeluk niet in de weg gestaan. Johannes herbouwde de boerderij en een jaar na de brand, op 5 november 1874, trouwde hij met de negenentwintig jarige Maria Anna Hubertina Wijnands, geboren op 10 januari 1842 en kreeg samen met haar een dochter, Maria Cornelia, en een zoon, Egidius Joseph. Toch was hem dit huwelijksgeluk niet lang gegund. Op 24 juli 1897 overleed Maria op vijfenvijftigjarige leeftijd.

Op 8 december 1899 trouwt Johannes met zijn tweede vrouw, de achtentwintigjarige Maria Anna Margaretha Baenen. Johannes is dan vierenvijftig jaar oud. Zij krijgen samen nog een zoon Gilis en drie dochters, Maria Anna, Barbe Theresa en Maria Cornelia. Het overlijden van een kindje blijft dit gezin niet bespaard.

Tweeënvijftig jaar na de brand, op 20 maart 1925 rond negen uur overleed Johannes Wilhelmus van Laar, negenenzeventig jaar oud, te Groot-Welsden.

Mogen we even je aandacht.
Dit is een artikel van De Limburger dat gratis beschikbaar is voor iedereen. Dat geldt niet voor alle artikelen, want zogeheten Plus-artikelen zijn exclusief voor onze abonnees. Zonder abonnees kunnen wij namelijk geen Limburgs nieuws maken. Sluit je daarom ook aan en kies voor goede en betrouwbare regionale journalistiek in Limburg, met liefde en passie gemaakt. Juist in deze onzekere tijden.

Er is al een abonnement voor 7,50 per maand.

Bekijk abonnementen