‘Met protestverbod tegen racisme gaat IOC veel te ver’

Print
‘Met protestverbod tegen racisme gaat IOC veel te ver’

Feyisa Lilesa. Afbeelding: AD/Reuters

Met verbazing is gereageerd op de mededeling van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) dat demonstreren tegen racisme verboden blijft voor sporters op de Olympische Spelen. ,,Deze bekrompen gedachte toont maar weer eens aan hoe ver die organisatie van de maatschappij staat.’’

Geen kniebuiging tijdens het volkslied. Geen ‘Black Lives Matter’ op een ondershirtje. Geen vreedzaam protest met een vuist in de lucht tijdens de medaille-ceremonie. Het blijft allemaal verboden bij de Zomerspelen en de Paralympics in Tokio. ,,En dat mag je toch wel zeer opmerkelijk noemen, juist nu er wereldwijd zoveel op gang komt en bespreekbaar wordt’’, meent marathonloper Abdi Nageeye, die net als zoveel topsporters op Instagram stilstond bij de gewelddadige dood van de Amerikaan George Floyd.

Waar zelfs topatleten als Lewis Hamilton en Michael Jordan zich de laatste weken uitspreken over racisme, laten meer en meer sportorganisaties de sancties op vreedzame vormen van protest vieren. Het Internationaal Olympisch Comité is echter niet van plan de eigen richtlijnen aan te passen, zo bevestigde de organisatie aan The Telegraph. Atleten worden aangemoedigd om ‘op te komen voor waar ze in geloven’, maar dit blijft in geen enkele vorm toegestaan tijdens de Spelen.

‘Met protestverbod tegen racisme gaat IOC veel te ver’
Abdi Nageeye: ,,Racisme is geen politiek, dat moet je scheiden.” Foto: ANP

Nageeye, de van oorsprong Somalische atleet die in 1996 naar Nederland kwam, snapt niets van die halsstarrige houding. De wens om sport en politiek te scheiden, kan hij ergens nog wel begrijpen. ,,Maar hiermee gaat het IOC gewoon véél te ver’’, meent hij. ,,Want racisme is geen politiek, dat moet je scheiden. We hebben het hier over over de basis, over mensenrechten. Dit heeft helemaal niets te maken met opkomen voor een onafhankelijk Catalonië of Palestina. Dit is iets véél groters. Zo’n beetje elke sport gaat daar nu in mee en dan zegt juist de allesoverkoepelende sportorganisatie zoiets… Héél bijzonder.’’

Bij olympisch kampioen Mark Tuitert blijkt de verbazing niet minder groot. De oud-schaatser begrijpt niet waar het IOC het lef vandaan haalt de eigen machtspositie zo te misbruiken om een sporter monddood te maken. ,,Ze plaatsen zich met dit verbod eigenlijk boven de rechtelijke machtsinstanties. Want we leven allemaal onder restricties die staan in een wet, waarin ook vrijheid van meningsuiting is opgenomen. En als een IOC dan de eigen wetten boven die wet plaatst, dan ga je wel héél ver’’, vindt Tuitert. ,,Daar word ik echt heel recalcitrant van.’’

Beide sporters krijgen bijval van oud-topatleet Jos Hermens, zelf een puber tijdens het olympische ‘Black Power’-protest van Tommy Smith en John Carlos in 1968 in Mexico-Stad. De twee Amerikanen werden destijds uit het olympisch dorp gezet. ,,Belachelijk dat we nu nog steeds hier mee bezig moet zijn, in plaats van met de vraag hoé we verbroederen’’, verzucht Hermens, die walgt van het IOC-beleid. ,,Een enorm ouderwetse en bekrompen gedachte, dit. We hebben het hier over jonge sporters met ideeën en dromen. Voor mij is dit de zoveelste bevestiging dat deze achterhaalde organisatie, opererend vanuit een ivoren toren, volledig los staat van de maatschappij.’’

Begrip

En toch leert een rondvraag van het AD langs atleten en oud-atleten dat er ook genuanceerder wordt gedacht binnen de sportwereld. Zo begrijpt oud-sprintster Nelli Cooman wel dat het IOC protesten in alle vormen buiten het olympische toneel wenst te houden. ,,Zo’n statement kan je als atleet ook maken buiten jouw sport om. Doe het op een later moment, bijvoorbeeld tijdens een sportgala’’, zo stelt de geboren Surinaamse voor. ,,Maak zo’n statement niet tijdens een medaille-ceremonie. Dat moment heb je verdiend puur op basis van je sportieve prestatie. Dat is waarom atleten daar zijn.’’

Bokser Noucka Fontijn, goed voor zilver in Rio in 2016, kan er net als Cooman ook wel begrip voor opbrengen dat het IOC strikte regels hanteert om er voor te waken dat het sportieve toneel puur sportief blijft. ,,Maar tegelijkertijd snap ik ook wel weer heel goed dat er een groep bestaat die zegt: ik wil iets melden. Maar daar dan vervolgens een sanctie op zetten, dat gaat me wel héél ver’’, aldus Fontijn. ,,Een waarschuwing lijkt me voldoende.’’

Sanctie

Een sanctie zoals verbannen worden van de Spelen of het inleveren van medailles, hardloper Nageeye kan zich nauwelijks voorstellen dat dit in Tokio echt gaat gebeuren. ,,Dan loopt een sponsor als Nike wel weg, hoor’’, verwacht hij. ,,Is het IOC daar dan bang voor? Terwijl Nike juist een van de grote voorvechters in dit verhaal is?’’

,,Ik zou gaan zitten op het podium, als een vorm van protest. Houd die medaille dan maar’’, besluit Hermens. Volgens de atletenmanager is het probleem vooral dat het IOC geen standpunten in durft te nemen. ,,Bij politieke uitingen en ideeën stoten ze misschien wel eens iemand voor het hoofd, misschien zit zoiets commercieels er nu ook wel achter. De angst dat ze kritiek krijgen van Amerikaanse tv-stations, misschien’’, zo denkt Hermens hardop. ,,Maar gelijkheid van iedereen lijkt me juist een basisprincipe. Verbroedering is een van de olympische kernwaarden. Maak voor z’n belangrijk onderwerp dan gewoon een uitzondering.’’