CDA schrijft tóch sollicitatie voor nieuwe lijsttrekker uit

Print
CDA schrijft tóch sollicitatie voor nieuwe lijsttrekker uit

Wordt het Keijzer, De Jonge of Hoekstra? Afbeelding: Fotomontage AD

Het CDA houdt toch een verkiezing onder haar leden om te komen tot een nieuwe lijstaanvoerder voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Dit maakt CDA-partijvoorzitter Ruger Ploum maandag bekend in een nieuwsbrief aan de leden.

Tot 24 juni kan iedereen zich melden als kandidaat-lijsttrekker. Op 26 juni doet het partijbestuur een voordracht. Dan kan er nog een tegenkandidaat worden gesteld. Duikt die op, dan mogen de CDA-partijleden digitaal stemmen op de kandidaat van hun voorkeur. Ook als er geen tegenkandidaat komt, geeft de partij middels een stemming die tussen 6 en 9 juli loopt, mandaat aan de lijsttrekker. Om die reden is er nog geen beslissing genomen of er lijstrekkersdebatten komen die gestreamd worden.

Ploum zegt in de nieuwsbrief dat dit het goede moment is: ,,Mogelijke kandidaten waren de afgelopen tijd erg druk met het bestrijden van de coronacrisis en de gevolgen ervan. Met deze timing kan onze nieuwe politiek leider zich in de zomer goed voorbereiden op het lijsttrekkerschap.’’

Grote bedenkingen

Opmerkelijk is dat Hugo de Jonge eerder heeft gezegd grote bedenkingen te hebben tegen lijsttrekkersstrijd. ,,De partij moet afvragen of ze dat wil. Je kunt elkaar ongemerkt beschadigen.‘’

De partijtop heeft zich lang het hoofd gebroken over het luxeprobleem van twee geschikte kandidaten: minister van Financiën Wopke Hoekstra en VWS-minister Hugo de Jonge. Beiden genieten grote naamsbekendheid en hebben vertrouwen van grote delen van het electoraat gewonnen door hun optreden in deze kabinetsperiode.

De geheime gesprekken van de partijtop hierover vonden meestal plaats op donderdagavond na afloop van het bewindspersonenoverleg op het ministerie van Financiën. Na het reguliere overleg aan de vooravond van de ministerraad bleven Hoekstra en De Jonge dan hangen met CDA-partijvoorzitter Rutger Ploum, soms was staatssecretaris Keijzer van Economische Zaken daar ook bij. Duidelijk is geworden dat De Jonge, Hoekstra en Keijzer ,,elkaar ten volle zullen steunen’’ als de ander het wordt.

Maar Ploum voerde ook veel één op één gesprekken. Daarin kreeg het idee van de sollicitatie voor de nieuwe nummer één steun. ,,Het probleem van een oplossing in een onderonsje van partijprominenten zou het ontbreken van een mandaat zijn”, zegt een betrokkene. Zeker nu er door de coronacrisis geen fysieke partijcongressen kunnen worden gehouden. Daardoor zou een ovationeel applaus ontbreken ter ondersteuning van het nieuwe leiderschap.

Coronabonus

Vorig jaar wilde de partijtop wachten tot na de zomer van 2020 met het presenteren van de CDA-lijsttrekker. De VVD zou immers in augustus duidelijkheid geven. Het leiderschap van Mark Rutte leek toen op zijn houdbaarheidsdatum af te koersen. Maar de electorale coronabonus lijkt Mark Rutte’s VVD toe te vloeien, gezien de ruim veertig zetels die de partij in verschillende peilingen scoort.

Daarom vindt de partijtop langer wachten geen optie. Eerst wilde de partijtop 6 juni tijdens het voorjaarcongres de nieuwe politiek leider presenteren. Maar door hun portefeuilles was het voor zowel Hoekstra als De Jonge alle hens aan dek. Daar moest geen interne strijd over het lijsttrekkerschap tussen komen. ,,Het land gaat voor’’, zegt een partijprominent daarover.

Na de afgelasting van het partijcongres is toegewerkt naar een nieuw momentum. Omdat de grootste hitte nu van de coronacrisis af lijkt is er geen permanent crisisoverleg meer. Daardoor kwam er ruimte voor dit besluit.

Spannende dynamiek

De coronacrisis gaf een spannende dynamiek en was een voortzetting van de stille campagne die van start ging na het vertrek van politiek leider Sybrand Buma naar Leeuwarden. Buma had het in de kabinetsformatie van 2017 al moeilijk met de keuze voor een vice-premier. Wie moest het nou worden: De Jonge of Hoekstra? Uiteindelijk koos hij voor De Jonge. Maar een half jaar voor Buma uit de politiek ging, noemde hij Hoekstra geschikt als minister-president.

De Jonge en Hoekstra stonden vol in de schijnwerpers. Zo hielp het gedoe rond de corona-app van De Jonge hem niet. Ook de problemen rond de hoge sterfte in de verpleeghuizen, de weinige tests en matige bescherming voor het verpleeghuispersoneel leken hem dwars te zitten. Maar zijn naamsbekendheid schoot omhoog van 53 naar 83 procent. Hij benaderde Rutte en ging zelfs Hoekstra voorbij. ,,Met maar liefst acht procent!’, zegt een partijprominent.

De toorn van de zuidelijke eurogroeplanden ontlaadde zich op Hoekstra en deed menigeen peentjes zweten. Toen Hoekstra eurobonds wist te voorkomen, ging de hele CDA-top, inclusief De Jonge, complimenteus los op Twitter. In de peilingen betaalde de ,,vrekkige’’ houding zich uit: 72 procent van de Nederlanders vindt dat elke euro noodhulp weer terug moet worden betaald.

Inhaalslag

Wat ook complicerend werkte was dat het beeld van de publieke waardering van beide lijsttrekkers in beweging was. Hoekstra was lange tijd onbetwist de populairste christendemocraat. Eind april nog vond 50 procent van de CDA’ers hem het beste, tegenover 35 procent De Jonge, zo bleek uit een peiling van Eenvandaag. Daarin werd al zichtbaar dat De Jonge met een inhaalslag bezig was.

Keijzer kreeg slechts 9 procent. Zij had bovendien de pech dat zij niet zo nadrukkelijk in de schijnwerpers stond in de coronacrisis als de twee kroonprinsen. Bovendien debatteerde de Kamer sinds het uitbreken van de coronacrisis overwegend met ministers.

Minder happig

Voor Hoekstra maakte het niet uit: hij liet de partijtop weten dat er een lijsttrekkersverkiezing mocht komen. Zou men de een of de ander aanwijzen, daar kon hij ook vrede mee hebben. De Jonge was minder happig op een strijd om het lijsttrekkerschap. Recenter nog stelde De Jonge dat als men Hoekstra de beste vond om het te doen, dat die CDA-lijsttrekker moest worden. En mocht het andersom zijn, dan zou De Jonge het gaan doen.

De stille verkiezingscampagne van de twee belangrijkste kandidaten was al anderhalf jaar in volle gang. Hoekstra en De Jonge grepen veel kansen aan om hun naamsbekendheid te vergroten. Zo deden zij veel televisieoptredens, en doken op in tal van bladen. Zij slaagden erin elkaar niet te beschadigen. Maar ook gaven ze beiden veel speeches, waarmee ze hun plek wilden markeren.