Muurankers: niet alleen constructief, maar zeker ook decoratief zeer sterk

Print
Muurankers: niet alleen constructief, maar zeker ook decoratief zeer sterk

Huis met jaartal ‘anno 1771’ aan de Crompvoetsstraat in Buggenum Afbeelding: Jan Kessels

Heel / Beegden / Stevensweert / Ohé en Laak / Panheel / Thorn / Wessem / Maasbracht / Linne / Haler / Hunsel / Neeritter / Kelpen-Oler / Haelen / Buggenum / Baexem / Grathem / Ell / Ittervoort / Nunhem / Horn / Neer / Roggel / Heibloem / Heythuysen -

Hoewel vakantiereisjes naar het buitenland weer mogen, lijken veel landgenoten het vertier dit jaar dichter bij huis te zoeken. Zeker als de zon schijnt is de fiets een ideaal middel om in eigen contreien eens goed om je heen te kijken. Voor wie het wil zien is tijdens zo’n fietstocht van alles te beleven. De natuur staat in nu in volle bloei en de Limburgse dorpen en gehuchten presenteren zich in het voorjaar op z’n mooist.

Zeker het bekijken waard zijn de vaak fraai verbouwde oude boerderijtjes en hofsteden. Opvallende verschijningen daarbij zijn de soms kunstig gesmede muurankers, ook wel gevelankers genoemd. Als je er op let zie je ze overal, zeker bij oude huizen of gebouwen. „Muurankers?”, zult u zeggen, „wat is daar nou zo bijzonder aan?” Toch hebben ook zij een verhaal. Je hebt ze in allerlei soorten en maten. De ankers zijn op de eerste plaats bedoeld om bij oude gebouwen de balken van de verdiepingslaag of de kapconstructie met de gevel te verbinden waardoor wordt voorkomen dat de gevelmuren als gevolg van de hoogte en de belasting zijdelings kunnen wijken.

Muurankers in het zicht zie je alleen in oude gebouwen van voor de oorlog omdat ze daarna niet meer werden toegepast in de bouw tenzij om als decoratie te dienen. Tegenwoordig worden blinde haakankers gebruikt die in de spouwmuur wordt gemetseld zodat ze vanaf de buitenkant niet meer zichtbaar zijn. Gesmede muurankers zijn verreweg in de meerderheid. Behalve gesmede ankers kennen we ook de gietijzeren ankers en zelfs houten ankers, maar om die te zien moeten we naar het Openluchtmuseum in Arnhem zijn.

Muurankers: niet alleen constructief, maar zeker ook decoratief zeer sterk
Huis met kunstig gevlochten muurankers aan de Nieuwstraat in Beegden. Foto: Jan Kessels

Muurankers zijn dus op de eerste plaats constructieve onderdelen van een gebouw, maar ze krijgen vaak een dermate mooie vormgeving mee dat buitenstaanders hen eerder onder kunstsmeedwerk zouden rekenen.

De schoot, dit is het verticale deel van een muuranker, is vaak kunstig gesmeed en uitgevoerd als een letter of een cijfer waardoor het jaartal van het gebouw of de initialen van de bouwheer op de gevel is af te lezen.

Gevelankers werden al vanaf rond 1600, voorzien van speciale tekens. Deze tekens zijn gekrast in de uiteinden van het anker. Door het half afgekoeld ijzer met een bijtel te bewerken konden smeden hun teken achterlaten.

Meestal zijn dat Andreaskruisen, voorzien van een of meer horizontale strepen boven of onder het kruis. Deskundigen op het gebied van monumenten menen dat achter deze tekens niets bijzonders gezocht moet worden, dat ze alleen maar dienen als versiering. Een gebruik van vader op zoon of van meester op gezel.

Volkskundigen daarentegen hebben een andere mening. Zij zien in de versieringen wel degelijk een dieper liggende gedachte. Zij houden het erop dat de tekens het huis beschermen tegen blikseminslag en tegen kwaadaardige ziekten voor mens en vee.

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Word nu abonnee en lees al onze Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Ruim 110.000 tevreden lezers gingen je al voor.

Bekijk de actie-abonnementen