Van nul tot nu

Lucebert zei het al: „Alles van waarde is weerloos”

Print
Lucebert zei het al: „Alles van waarde is weerloos”

Op het plein voor de St. Lambertuskerk in Nederweert stond het standbeeld van Leonardus Mooren. Foto uit omstreeks 1890. Afbeelding: collectie Stichting Geschiedschrijving Nederweert

Ospel / Leveroy / Nederweert / Nederweert Eind / Ospeldijk -

Een nieuwe pandemie teistert de wereld. Ditmaal in de vorm van een beeldenstorm, die net als het coronavirus geen land voorbij gaat. Edward Colston, Winston Churchill, Christoffel Columbus, Piet Hein, Leopold II, allemaal moeten ze er aan geloven.

Inderdaad, wie met een hedendaagse blik naar de geschiedenis kijkt, komt vaak tot andere inzichten. Wat voor de een ‘n Gouden Eeuw was, is voor de ander een zwarte bladzijde uit de geschiedenis. Toen IS-strijders in Irak een paar jaar geleden talloze historische beelden uit de bakermat van de beschaving vernietigden, stond de ‘beschaafde’ westerse wereld op zijn achterste benen. Datzelfde Westen kan er trouwens zelf ook wat van. Dat bleek al bij de beroemde beeldenstorm van 1566.

Aan aanleidingen en alibi’s is geen gebrek. Kolonialisme, slavenhandel, onderdrukking zijn natuurlijk ook verschrikkelijke episoden uit de geschiedenis. Standbeelden werken als een rode lap op de stier en het is o zo gemakkelijk om een ‘statement’ te maken door een beeld van zijn sokkel te trekken. Om iets recht te zetten moet het blijkbaar eerst omver. Columnist Bas Poell vroeg zich onlangs op facebook al af hoelang het nog zal duren voordat het voloptueuze beeld van Antje van de Statie in Weert van zijn sokkel wordt getrokken. De Obesitasvereniging Nederland zou het beeld van het Weertse vlaaienicoon kwetsend kunnen vinden voor corpulente mensen, zei hij met een ‘vette’ knipoog.

Hoogste kringen

Er zijn ook historische voorbeelden uit eigen streek. Op het pleintje voor de St. Lambertuskerk van Nederweert stond ooit het standbeeld van Leonardus Mooren (1700-1781). Deze priester was een zeer ontwikkeld man. Als een van de weinigen in zijn tijd bezat hij een omvangrijke bibliotheek. Hij had een universitaire studie gedaan, was persoonlijk secretaris van de bisschop van Roermond en verkeerde in de hoogste kringen. Namens de Kerk onderhandelde hij met ambassadeurs van Spanje, Oostenrijk en Portugal en ontmoette hij de koning van Pruisen. Als weldoeners schonk hij geld aan de kerk en de armen van de Nederweert, kunstwerken en een luidklok aan de St. Lambertuskerk.

Lucebert zei het al: „Alles van waarde is weerloos”
Het standbeeld van kanunnik Mooren draagt de sporen van zware beschadingen. Foto: Alfons Bruekers

Vanwege zijn betekenis voor het kerkelijke en maatschappelijke leven werd hij in 1777 geëerd met een standbeeld vóór de kerk. Hij werd afgebeeld als kannunik, knielend en met een fraai jaartalvers op de sokkel. Toen in 1797 deze contreien bezet werd door de Franse troepen met hun Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap, was het uit het met katholieke geloof. Op last van de Franse overheid moesten alle publieke uitingen van het geloof worden uitgebannen. Kruisbeelden, torenkruisen,wegkruisen en andere uitingen van religie moesten verdwijnen. En dus ook het standbeeld van Mooren, dat bij uitstek als een icoon van het oude, kerkelijke regime werd gezien. Niet passend in de nieuwe formule van gelijkheid. Zijn verdiensten voor de plaatselijke gemeenschap telden van het ene op het andere moment niet meer mee op de balans.

Ontnuchtering

Het standbeeld van Mooren werd onthoofd, van zijn sokkel gestoten en vóór de kerk in een diepe kuil begraven. Daar bleef het rusten, ook nadat de Franse bezetters weer van het toneel waren verdwenen. De ontnuchtering volgde al bij ‘Waterloo’ in 1815 toen men zich realiseerde dat de drie mooie idealen slechts loze woorden waren geweest. Niemand dacht meer aan de beeltenis, totdat in 1965 een stamriool werd aangelegd in Kerkstraat. De dragline stootte toen op het verborgen beeld. De gemeente Nederweert wilde de monumentale vondst afvoeren naar een stortplaats maar een voorbijganger onderkende de cultuurhistorische waarde ervan en mocht het verwerven. Door die gelukkige omstandigheid is het beeld bewaard gebleven. De afgeslagen kop van Mooren werd weer teruggeplaatst en het verhaal van Mooren en zijn beeld kan weer verteld worden.

Beelden vernielen en vernietigen is gemakkelijk. Lucebert zei het al: ‘Alles van waarde is weerloos’. Helaas wint spierkracht het vaak van denkkracht. Je kunt ook kiezen voor debat, discussie en storytelling. Zeker als het gaat om ons historisch verleden.

Mogen we even je aandacht.
Dit is een artikel van De Limburger dat gratis beschikbaar is voor iedereen. Dat geldt niet voor alle artikelen, want zogeheten Plus-artikelen zijn exclusief voor onze abonnees. Zonder abonnees kunnen wij namelijk geen Limburgs nieuws maken. Sluit je daarom ook aan en kies voor goede en betrouwbare regionale journalistiek in Limburg, met liefde en passie gemaakt. Juist in deze onzekere tijden.

Er is al een abonnement voor 7,50 per maand.

Bekijk abonnementen