Van nul tot nu

De veranderende rol van moeder de vrouw

Maandag wasdag. © archief Martin van der Weerden

De mijnwerkers droegen het economische fundament van onze streek. Maar zonder hun vrouwen waren zij daartoe niet in staat geweest.

Martin van de Weerden

In de Mijnstreek heerste een strikte taakverdeling tussen mannen en vrouwen. Dat was ook goed te merken bij familiefeesten. De mannen zaten luidruchtig met een pot bier aan de ene kant en de vrouwen zaten wat ingetogener bijeen aan de andere kant. Af en toe sprong een van de dames op om er voor te zorgen dat iedereen voorzien bleef van zijn natje en droogje. Toen ik als puber met mijn vriendin mee sloop naar de vrouwentafel, werd daar vanuit de mannentafel nogal schamper op gereageerd. „Zit jij nu al onder de plak?” Pas na de mijnsluitingen werd het traditionele rollenpatroon doorbroken. De vrouw verzorgde het huishouden, zorgde voor de kinderen en bepaalde eigenlijk hoe het dagelijks leven er uit zag. De man verdiende het geld buitenshuis en de vrouw gaf het uit.

Landbouw

Vóór 1900 verdienden de meeste mensen in onze regio hun brood in de landbouw. Dat betekende voor mannen én vrouwen lange werkdagen. Limburgse boerenmeisjes liepen met korven vol met kluiten boter naar de markt in Aken. De boerenmeisjes werden mijnwerkersvrouwen. Bijtijds trouwen en binnen enkele jaren de zorg voor een ruime schare kindertjes was gebruikelijk. Ongehuwd blijven was niet gewoon. Dan werd je met de vinger nagewezen als ‘overgebleven’.

Lange dagen

Zonder een keur aan moderne keukenapparatuur maakte de huisvrouw lange werkdagen. Het ritme van vaders ploegendienst bepaalde het ritme van het gezin. Gezamenlijke maaltijden op vaste tijden voor iedereen kwamen maar zelden voor. Bij nachtdienst moesten de mijnwerkers overdag hun nachtrust inhalen. Het kostte de vrouwen de grootste moeite om de kinderen dan stil te houden.

Het Nederlands Mijnmuseum in Heerlen beschikt over een uitgebreide verzameling verhalen onder andere over ‘moeder de vrouw’.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal