De groene geschiedenis van Kasteelpark Elsloo

Print
De groene geschiedenis van Kasteelpark Elsloo

Kasteelpark Elsloo grenst aan Kasteel Elsloo. Het park werd in 1818 ontworpen door de toenmalige bewoners, de graven De Geloes. In de jaren die volgden hebben het park en het gebied rondom het kasteel de nodige veranderingen ondergaan. Sinds 2014 is Het Limburgs Landschap eigenaar en ligt er een goed plan voor de toekomst. De natuur wordt in ere hersteld en is een wandeling meer dan waard. Bepaal je route op https://www.limburgs-landschap.nl/natuurgebied/kasteelpark-elsloo.

Van graaf naar gemeente

De graven De Geloes besloten in 1818 om hun kasteel met toren zijn vroegere allure terug te geven. Ze lieten een privépark in landschapsstijl ontwerpen. In 1885 werd het herenhuis van het kasteelcomplex door een brand in de as gelegd. Het restant werd verkocht aan de familie Jurgens. Zij bouwden op het plateau een theehuis. Ook dit theehuis werd door een brand verwoest, maar kon met hulp van de inwoners van Elsloo worden gerestaureerd. Rond 1960 liet Dorine Verschure, de laatste telg uit het geslacht Jurgens, het kasteel na aan de gemeente Elsloo inclusief park en 168 hectare grond.

Behouden voor de toekomst

De gemeente Elsloo ontwikkelde destijds in het gebied o.a. een hertenpark, een tennisbaan en een binnen- en buitenzwembad. Ruim 25 jaar kon jong en oud er baantjes trekken. Daarna werd de Medammerweide weer teruggebracht in de oorspronkelijke staat. Een goede beslissing, vindt Patrick Kloet (districtsbeheerder Zuid, Het Limburgs Landschap). “Na de afbraak van het zwembad is er nog een voorstel geweest voor woningbouw, maar daar hebben de dorpsbewoners een stokje voor gestoken”, vertelt hij in het theehuisje op de Medammerweide. “Onze uitdaging is nu om waar nodig de historische structuur te herstellen en het kasteelpark als geheel te behouden voor de toekomst.”

De groene geschiedenis van Kasteelpark Elsloo


Ruimere openstelling heemtuin

Het Limburgs Landschap krijgt veel hulp van de Elsloonaren. Patrick: “We stonden op het punt om met leerlingen van scholen in de buurt struiken en bomen aan te planten, maar dat kan vanwege corona niet doorgaan. Ook hebben we een samenwerking met de reclassering. Zij stellen mensen ter beschikking die snoeiwerk doen, zodat de wandelpaden begaanbaar blijven. En leden van de lokale IVN-afdeling beheren de heemtuin naast het kasteel, die in het voorjaar van 2021 ruimer opengesteld wordt. Bewoners zien het kasteelpark echt als hún park. Wij willen dat het dat ook blijft.”

Drie deelgebieden

Het kasteelpark kan worden onderverdeeld in drie gebieden: (1) het historische parkgedeelte rondom kasteel Elsloo, (2) het cultuurlandschap rond buurtschap Terhagen en (3) het natuurpark Medammerweide. Elk gebied vraagt om een eigen ‘behandeling’ wat natuurbeheer betreft, legt Patrick uit. “Het historische parkdeel is begin 1800 aangelegd in romantische stijl. Het was bedoeld voor de deftige bezoekers van het kasteel. De basisstructuur is nog steeds zichtbaar. Het is nu aan ons om dat bij te houden en waar nodig te herstellen. Sommige monumentale bomen zijn ziek. We proberen ze te behouden, maar zodra ze gevaar opleveren voor wandelaars, halen we ze weg. Daar planten we dan nieuwe exemplaren voor in de plaats.”

Het Limburgs Landschap heeft historisch onderzoek gedaan naar dit parkdeel en de resultaten gepresenteerd aan de bewoners. Die reageerden enthousiast. Patrick: “Nu werken we samen aan een goed toekomstplan voor Kasteelpark Elsloo. Inmiddels hebben we de eerste werkzaamheden al uitgevoerd.”

De groene geschiedenis van Kasteelpark Elsloo


Hagen

De belangrijkste maatregel in het cultuurlandschap (2) is het herstellen van de hagen die de overgang vormen naar het historische parkdeel. Patrick: “Die hagen maken het onderscheid zichtbaar tussen het vroegere openbare park, waar het ‘gewone volk’ zich mocht ophouden, en het besloten historische deel, dat exclusief voor de kasteelbewoners was. Waarschijnlijk brengen we ook weer een poort terug, om die overgang te onderstrepen.”

Medammerweide

De Medammerweide (3) blijft gehandhaafd als natuurlijke open ruimte met een aantal bosschages, waar het wandelpad omheen loopt. Patrick: “Zo bestrijken we op een relatief klein oppervlak het hele palet aan natuurlandschappen. Met hoogstamfruitbomen, hagen, weitjes en – geïntegreerd in het landschapspark – de hellingbossen die doorlopen tot aan het Bunderbos.”

Klaar is het werk in Kasteelpark Elsloo nooit, meent Patrick: “Het belangrijkste is, dat we het historische beeld van het kasteelpark behouden voor de toekomst. Voor de Elsloonaren, maar ook voor andere liefhebbers.”

Bekijk de wandelmogelijkheden rondom Kasteelpark Elsloo op https://www.limburgs-landschap.nl/natuurgebied/kasteelpark-elsloo

Tekst: Meyke Houben
Beeld: Petra Niessen