Gezinsplanning was niet gebruikelijk: condooms waren alleen onder de toonbank te krijgen

Print
Gezinsplanning was niet gebruikelijk: condooms waren alleen onder de toonbank te krijgen

Aletta Jacobs was de eerst vrouwelijke arts in Nederland. Afbeelding: archief Martin van der Weerden

Ransdaal / Craubeek / Klimmen / Weustenrade / Fromberg / Kunrade / Ubachsberg / Voerendaal / Winthagen / Kerkrade / Eygelshoven / Landgraaf / Schaesberg / Nieuwenhagen / Rimburg / Bocholtz / Simpelveld / Huls / Brunssum / Heerlen / Hoensbroek -

Pas ruim na de Tweede Wereldoorlog kwamen betaalbare en betrouwbare voorbehoedsmiddelen beschikbaar. Na een moeizame start.

Anticonceptie werd in de oudheid en de middeleeuwen nauwelijks toegepast. Vanaf de 18e eeuw ontstond echter een veranderende mentaliteit ten opzichte van kinderen, gezinsleven en seksualiteit. De openbare discussie over geboortebeperking kwam op gang.

In de historische rubriek van Nul tot Nu laat Martin van der Weerden zijn licht schijnen over de historie in de Oostelijke Mijnstreek.

Onder andere katholieke moraaltheologen stonden hier huiverig tegenover. Opzettelijke onthouding, of op zijn minst matiging in het echtelijke seksuele verkeer, stonden bij hen voorop. Maar ten gevolge van betere hygiëne en voeding daalde het sterftecijfer en groeide de bevolking snel.

Beperkt kindertal

In het al vroeg geïndustrialiseerde Engeland met zijn groeiende, verarmde fabrieksproletariaat waarschuwde Robert Malthus voor rampen als de bevolking te groot zou worden voor de beschikbare hoeveelheid voedsel. Technieken om zwangerschap te voorkomen werden in brochures onder de aandacht gebracht, onder andere door de Neo-Malthusiaanse Bond. De Nederlandse politicus Samuel van Houten, bekend van zijn initiatiefwet tegen kinderarbeid, voerde aan dat een goede verzorging en opleiding van kinderen alleen maar mogelijk was als het kindertal beperkt bleef. Alleen zo zijn moeders in staat hun kinderen voldoende liefderijke aandacht te geven.

Leed

De eerste vrouwelijke arts in ons land, Aletta Jacobs, vertelt hoe zij in haar praktijk veelvuldig geconfronteerd werd met het leed van vrouwen die telkens opnieuw zwanger werden. Een goede gezinsplanning kon veel leed voorkomen. De techniek hielp daarbij een handje. Nadat de galvanisering van rubber uitgevonden was, konden het condoom en het pessarium breed ingang vinden. In de voorlichting hierover speelde de naar de Rotterdamse arts J. Rutgers genoemde stichting een grote rol. Maar voordat dit gemeengoed werd, moest nog veel weerstand overwonnen worden. Lange tijd waren condooms alleen te verkrijgen bij de sigarenhandelaar, die ze buiten het zicht onder de trap had liggen. De komst van de anticonceptiepil vergemakkelijkte een en ander.

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Dagelijks worden meer dan 100 Plus-artikelen gepubliceerd door de verslaggevers van De Limburger. Steun de regionale journalistiek en word digitaal abonnee vanaf 1,04 per week.

Profiteer nu