Vrouw met bijstand moet 7000 euro terugbetalen omdat ze boodschappen van moeder krijgt

Print
Vrouw met bijstand moet 7000 euro terugbetalen omdat ze boodschappen van moeder krijgt

Foto ter illustratie. Afbeelding: ANP

In de Tweede Kamer en daarbuiten wordt met verbijstering gereageerd op een al langer lopend conflict rond een vrouw met een bijstandsuitkering. De vrouw moet van de gemeente Wijdemeren (Noord-Holland) ruim 7000 euro terugbetalen, omdat haar moeder af en toe boodschappen voor haar deed. De vrouw meldde dat niet en schond daarmee de zogeheten inlichtingenplicht, oordeelt de gemeente.

De vrouw was het niet eens met de terugvordering en stapte in oktober 2019 naar de rechter, maar die verklaarde het beroep van de vrouw ongegrond. De uitspraak, om onduidelijke redenen pas deze maand gepubliceerd op rechtspraak.nl, leidt tot grote verontwaardiging, ook in de Tweede Kamer. „Dit is zo verdrietig. Toeslagenaffaire all over again”, twittert Kamerlid Femke Merel van Kooten. PVV-leider Geert Wilders stelt dat Nederland ‘ziek’ is. „Als een moeder niet meer af en toe boodschappen mag doen voor een dochter in de bijstand, dan leven we in een asociale dictatuur!”

Hoge vaste lasten

De anonieme vrouw kreeg sinds eind 2015 een bijstandsuitkering, omdat ze moeite heeft om rond te komen, onder andere door haar hoge vaste lasten. Om haar te ondersteunen deed haar moeder één keer in de week boodschappen voor hen allebei. ‘Ik krijg aardig wat boodschappen van mijn moeder per week: twee broden, drie zakken sla, een doos met acht stukjes vlees, twee dozen eieren, wc-papier, koffie. Dat is omdat ik haar altijd help met van alles’, valt te lezen in het vonnis. ‘Mijn moeder doet al 46 jaar de boodschappen voor mij. Ze gaat één keer per week naar de Lidl, dan is zij ongeveer 50 euro kwijt. Ik geef zelf nauwelijks geld uit aan boodschappen. Ik denk maximaal 10 euro per week. Ik ben bijna mijn hele uitkering kwijt aan vaste lasten.’

De gemeente ontdekte dat de vrouw de boodschappen cadeau kreeg door een signaal van het Inlichtingenbureau. Dat bureau van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzoekt of mensen met een uitkering daar wel wettelijk recht op hebben. De vrouw had de gratis boodschappen moeten melden, vindt de gemeente. Door dat niet te doen, schond ze de zogeheten inlichtingenplicht. De rechter is het daarmee eens.

Onjuist en onvolledig

De gemeente berekende op basis van de zogeheten Nibudnorm voor dagelijkse boodschappen, dat de vrouw over bijna drie jaar 7039,65 euro moet terugbetalen. De vrouw was het hier niet mee eens en ging in beroep, maar tevergeefs. Volgens de rechter zijn de verklaringen die de vrouw heeft afgelegd ‘onjuist en onvolledig’. ‘Zij stelt dat zij de verklaringen wellicht heeft ondertekend, maar dat zij dit heeft gedaan zonder te lezen en zonder hiermee akkoord te zijn vanwege een gevoel van druk en intimidatie’, staat in het vonnis. ‘De rechtbank is van oordeel dat deze handelwijze in strijd is met de goede procesorde.’

De vrouw ontkent dat zij de inlichtingenplicht heeft geschonden. Dat zij enkele keren boodschappen heeft ontvangen van haar moeder, betekent niet dat zij niet bijstandbehoevend is. Maar de rechter stelt dat de waarde van de ontvangen boodschappen wel degelijk op de bijstandsnorm in mindering moet worden gebracht. Dringende redenen om van terugvordering af te zien ziet de rechter niet. „Het moet dan gaan om incidentele gevallen, waarin iets bijzonders en uitzonderlijks aan de hand is en waarin een individuele afweging van alle relevante omstandigheden plaatsvindt. In wat eiseres heeft aangevoerd liggen geen dringende redenen besloten als hiervoor bedoeld.”

Desastreus

De website schuldinfo.nl, die juridische informatie verstrekt voor hulpverleners, stelt dat de uitspraak formeel juridisch klopt, maar vraagt zich wel af of het ethisch verantwoord is. „De gevolgen zijn echter voor betrokkene desastreus. Naast een terugvordering van ruim 7000 euro zal ook (verplicht) een boete zijn opgelegd van waarschijnlijk 50 procent van het teruggevorderde bedrag (3500 euro), omdat er sprake is van schending van de inlichtingenplicht.”Daarmee komt het totaal terug te betalen bedrag op ruim 10.000 euro te staan.

Volgens schuldinfo.nl zijn er veel overeenkomsten met de toeslagenaffaire. „In de wet staat een verplichte terugvordering en iedereen stopt met nadenken”, oordelen de juridisch adviseurs. Ook bij Kamerlid Femke Merel van Kooten doet de zaak aan de omstreden affaire denken. Ze gaat Kamervragen stellen. „Dit is zo verdrietig. Participatiewet is zó hard dat gemeente €7000,- bijstand + 50% als boete terug kan vorderen.”

SP-leidster Lilian Marijnissen reageert eveneens onthutst: „Ruim 7000 euro terug moeten betalen omdat je boodschappen krijgt van je moeder. Hoe een overheid een monsterlijke machine kan worden die mensen kapot maakt omdat niet het vertrouwen voorop staat maar het wantrouwen.” Advocaat Geert-Jan Knoops haalt op zijn beurt cynisch uit: „Was de rechterlijke macht ook maar zo actief geweest bij die ouders van de kindertoeslagenaffaire die tevergeefs terugvordering fiscus bij de rechter aanvochten.”