Pas op voor de weerwolf; bijgeloof rond mythische wezens verdwijnt pas na de Franse Revolutie

Angst voor weerwolven bestond al bij de Romeinen. © archief Martin van der Weerden

Regio -

In de rubriek Van Nul tot Nu gaat Martin van der Weerden in op de veelzijdige historie van deze regio. Deze week gaat het over weerwolven.

Martin van der Weerden

Het geloof in mensen die in een wolf kunnen veranderen, bestond al bij de Romeinen. Sommige complotdenkers van tegenwoordig zien nog steeds spoken.

De Romeinse schrijver Vergilius beschrijft al 2.000 jaar geleden een herder die met behulp van zeldzame kruiden in een wolf kon veranderen en dan doden uit hun graf deed opstaan en de oogst van een compleet veld kon verplaatsen. In de middeleeuwen werd de gedaanteverandering veroorzaakt door een riem die van de duivel afkomstig was. De meest afschuwelijke wreedheden werden nu in verband gebracht met weerwolven. Voor justitie uit die tijd genoeg reden om het fenomeen, net als heksen, keihard aan te pakken. Folteringen die tot een bekentenis moesten leiden waren standaard evenals de veroordeling tot de brandstapel.

Processen

Processen tegen vermeende weerwolven zijn tot in de 18e eeuw verspreid over heel Europa te vinden. Groepen van wel acht of tien weerwolven tegelijk maakten ook het gebied van het tegenwoordige Limburg onveilig. In 1595 werden een aantal veroordeelden aan een paal gewurgd en vervolgens verbrand. Rond diezelfde tijd werd Johan Prickelken in Maaseik als weerwolf verbrand. Op de pijnbank had hij ‘bij volle bewustzijn’ nog Johan van Uffelt uit Roermond genoemd als medeplichtige. Reden voor de schepenbank uit die stad om te onderzoeken of Van Uffelt ‘oick een weerwolff sijn muchte’. Dit maal liep het echter anders af. De aangeklaagde werd vrijgesproken en op vrije voeten gesteld. Men vond de bewijslast niet overtuigend. Hij mocht echt van geluk spreken. In andere gevallen zijn ook in Roermond mensen vanwege tovenarij of hekserij ter dood veroordeeld.

Gevaarlijke twijfel

Twijfel aan de verhalen rond weerwolven is er vanaf het begin geweest. Maar deze twijfel uiten en het voor de aangeklaagden opnemen, kon al gevaarlijk zijn. Pas vanaf de Franse Revolutie verdwijnen deze processen definitief.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal