Wandelen in een watermolenlandschap

Print
Wandelen in een watermolenlandschap

René Gerats bij de Frankenhofmolen. “Een authentieker molenlandschap is er niet.” Afbeelding: Bas Quaedvlieg

De omgeving van de Frankenhofmolen in Vaals is een uniek stukje Limburg. Het acht hectare grote terrein is eigendom van Stichting het Limburgs Landschap. Van 2007 tot nu vond een complete restauratie plaats. Eerst werd het molengebouw in ere hersteld, daarna volgde het omringende gebied. Bezoekers zijn nu welkom om dit authentieke molenlandschap te verkennen. Of te overnachten in één van de twee vakantiewoningen in de molen. Loop de jubileumroute van Stichting het Limburgs Landschap in de directe omgeving van dit rijksmonument: www.limburgs-landschap.nl.

“De molen is in de loop der tijd behoorlijk in verval geraakt”, vertelt René Gerats, stafmedewerker Projecten en Beheer bij Stichting het Limburgs Landschap. “Bovendien zijn verschillende delen door brand verwoest. Geld om het gebouw op te knappen was er niet. Maar daardoor is er ook niets gewijzigd aan de oorspronkelijke opzet. De restauratie hebben we benut om de molen en het (water)landschap eromheen, met al zijn erfgoed en natuurwaarden, te herstellen en toegankelijk te maken. Een authentieker watermolenlandschap dan dit is er niet.”

Wandelen in een watermolenlandschap

Wapensteen uit 1738

Eeuwenlang verdienden tientallen mensen op deze plek hun brood in de laken- en wolnijverheid. “Aan het begin van de achttiende eeuw had men nog nooit een fabriek gebouwd”, legt René uit. “Daarom werd de molen ontworpen als een landhuis met een middendeel en twee symmetrische vleugels. In 2007 zijn we begonnen met de restauratie van de oost- en middenvleugel. Daarna hebben we de westvleugel, die door brand deels was verwoest, weer in oorspronkelijke staat opgebouwd.”

In 2013 was de restauratie van de molen, inclusief restanten van het ketelhuis en het bakhuis, af. Ook de originele wapensteen uit 1738 met de initialen van de bouwheer, prijkt sindsdien weer op de gevel. René: “Die vonden we stomtoevallig terug bij werkzaamheden in de stal. Al die tijd had hij daar op zijn kop in het zand gelegen, waardoor hij nog puntgaaf was.”

Slimme waterkracht

Na de restauratie van de molen werd ook het omringende terrein met tal van kleine landschapselementen en water onderhanden genomen. “Hoewel het er in eerste instantie niet zo uitziet, is dit bij uitstek een pre-industrieel landschap”, zegt René. “Op ingenieuze wijze is hier de kracht van water benut. Door gebruik te maken van weijers (waterbekkens), stuwen, kanaaltjes en tunnels kon men het water opslaan en gedoseerd naar het waterrad leiden. Kenmerkend voor dit gebied is dat er niet heel veel water is, maar wel veel hoogteverschil. Het water dat nodig is om de molen te laten draaien, wordt opgevangen in een groot waterbekken. Via een sluis wordt het naar de Zieversbeek gevoerd, waarna het in een kleiner bekken belandt. Van daaruit wordt het over het waterrad van de molen geleid. Na gebruik vloeit het water via een gemetseld kanaal weer terug in de beek.”

Wandelen in een watermolenlandschap

Op ingenieuze wijze is hier de kracht van water benut.

Restauratie voltooid

Het afgelopen jaar heeft Stichting het Limburgs Landschap de grote weijer uitgebaggerd, de kademuren gerepareerd en de vijversluis hersteld. In en om het molengebouw zijn informatiepanelen geplaatst. Daarmee is de complete restauratie, die kon worden uitgevoerd met steun van overheden, fondsen en particulieren, voltooid. René: “Veel is ook te danken aan de inzet van alle vaklieden. Je moet een beetje over en door alle puinhopen en problemen heen kunnen kijken, om bij de start van zo’n grote restauratie het uiteindelijke pareltje al te kunnen zien.”

Bezoekers kunnen nu het authentieke molenlandschap bezoeken en genieten van onder meer de dotterbloemen en hoogstamfruitbomen, die bijna in bloei staan. “Deze plek is niet geschikt voor busladingen toeristen”, verklaart René. “Maar wij zorgen bij elke restauratie voor herbestemming met een publieke functie. In de molen hebben we twee grote vakantiewoningen gerealiseerd. Regelmatig laten we de molen malen en onze vrijwilligers bakken ook geregeld vlaai in het bakhuis. Mijn droom is dat we ook het ketelhuis gaan gebruiken, bijvoorbeeld om jam te maken van de oogst uit de boomgaard of om whisky te stoken.”

De jubileumroute in de omgeving van de Frankenhofmolen is een aanrader. Maar Stichting het Limburgs Landschap heeft meer jubileumroutes die het wandelen waard zijn. Samen vormen ze een ode aan onze mooie provincie. Je vindt ze hier terug: www.limburgs-landschap.nl/jubileumroutes-het-limburgs-landschap/