Hartverscheurende taferelen aan de grens: liever dood dan terug naar Duitsland

Print
Hartverscheurende taferelen aan de grens: liever dood dan terug naar Duitsland

Een typisch plaatje aan het drielandenpunt bij Vaals; een Nederlandse soldaat en een marechaussee, een Duitse SS-man en twee Belgische gendarmen in een gemoedelijk onderhoud. Afbeelding: archief Martin van der Weerden

Kerkrade / Eygelshoven / Brunssum / Landgraaf / Schaesberg / Nieuwenhagen / Rimburg / Heerlen / Hoensbroek -

In de rubriek Van Nul tot Nu gaat Martin van der Weerden in op de veelzijdige historie van deze regio. Deze week gaat het over hartverscheurende taferelen aan de grens voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog.

In de jaren voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog probeerden vele Joden nog Duitsland uit te komen. Aan de grens werden ze genadeloos terug gestuurd.

Al snel nadat Hitler in Duitsland de macht veroverde, kwam een stroom van Joodse vluchtelingen op gang, die onder andere bij Vaals en Kerkrade de grens probeerden over te komen. Marcel Krutzen deed onderzoek naar dit fenomeen en kan zich nog oprecht kwaad maken. Procureur-generaal Speyart van Woerden, de hoogste handhaver van de openbare orde in Zuid Nederland, eiste van alle politiekorpsen dat zij een einde maakten aan deze clandestiene toeloop van vreemdelingen. Vluchtelingen moesten zonder pardon terug gestuurd worden. Grenstroepen werden versterkt om ronddwalende Joden te weren. Met de hoofdcommissaris in Heerlen, Leo Offermans, viel op dit gebied niet te spotten. Ook Joodse bejaarden en kinderen werden acuut weer de grens over gezet.

Mensensmokkel

Uiteraard probeerden desondanks wanhopige vluchtelingen tijdelijk onderdak te vinden in benauwde kamertjes, groezelige pensions en hooischuren. De woningen van een aantal Joden in Heerlen werden extra streng gecontroleerd om eventuele ongewenste gasten te ontdekken. Mensensmokkelaars uit Heerlerheide en Kerkrade beleefden ondertussen gouden tijden. Voor veel geld brachten zij duizenden Joden de grens over. Een speciale eenheid van de politie maakte weer jacht op deze smokkelaars.

Liever dood

Verschillende Joden ondernamen na hun arrestatie, in een Nederlandse politiecel, pogingen tot zelfdoding. Liever dood, dan terug naar Duitsland. Zo stak Theo Berliner, een 42-jarige Jood uit Keulen, zich op 21 maart 1940 met een mes in zijn hartstreek. Met spoed naar het ziekenhuis gebracht, stelde een arts vast dat de wond wel meeviel. De volgende dag werd de wanhopige Berliner het land uitgezet.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee