Ós Modesjtaal: Juni weijemaondj of houtmaondj

Print
Ós Modesjtaal: Juni weijemaondj of houtmaondj

Junikever. Afbeelding: Entomart.be

Born / Buchten / Holtum / Papenhoven / Geleen / Graetheide / Sittard / Windraak / Limbricht / Einighausen / Guttecoven / Munstergeleen / Obbicht / Grevenbicht -

Ein rubriek euver ’t gebroek van ós modesjtaal, dialek, plat, Limburgs.

Eiketek sjèlle

Juni is de zösde maondj van ’t jaor, genuimp nao Juno, de Romeinse besjerm-godin van de vrouw, ’t huwelik en de gebäörte. Juno waar ouch vrouw èn zöster van Jupiter. Waat ein femieje! Eine angere awwere naam veur juni is weijemaondj of houtmaondj waeges ’t sjèlle van de eiketek. Zo krege ze looisjtóf, tannine veur de lojerie. ‘t Woord tannine kump van tanna, ein Hoogdutsj woord waat gebroek woort veur zowaal de eik es de denneboum, in ’t Dutsj Tannenbaum genuimp. In de eiketek zit namelik väöl tannine.

Op d’n drees of op d’n driesch

Ein ónbeboewd sjtök landj of wei kortbie ’t hoes nuimp me braak- of braoklandj, dreis, drees of driesch. In ’t Dutsj: Brache. De eesjte maol dat z’ón braaklandj woort ómgeploug waar meistes in juni. Daoróm woort juni ouch waal de braakmaondj genuimp. Sóms waar ’t ein min of mee kaal dörpsplein mit get graas. Op d’n Dries is ein väöl veurkómmende naam veur z’ón plein.

D’r zeen ouch insekte nao juni genuimp: de juniklaevert oet de femieje van Scarabaeidae.’t Beesjke is oranje-broen pès gael-broen. Kump väöl in Limburg veur. Sjus wie de asperge. ’t Aspergesezoen löp van ónge-veer eind april pès Sint Jan (24 juni), omdat de plant dan mót gaon doorgruije óm genóg krach te verzamele veur de ougs van ‘t volgend jaor.

Herfs in juni

Waat väöl luuj neit weite is dat in juni de herfstrèk ouch weier aanvink. Veer wille dao nog niks van weite, mer veur sommige veugel begint de herfs in juni al! Dan zeen de vruikes van de Zjwarte Ruitesj alweier op de trökwaeg. Die höbbe gepaard en eier gelag. ’t Oetbruije laote ze euver aan de menkes die pas later trökgaon. Sjlum toch? Óm die Zjwarte Ruitesj te zeen mót geer waal nao de zee, want ’t zeen richtige sjtrandjveugel...

Pès de volgende maondj. Blief gezóndj.

Reacties: johnhertogh@gmail.com.

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Word nu abonnee en lees al onze Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Ruim 110.000 tevreden lezers gingen je al voor.

Bekijk de actie-abonnementen