En weer laat Pieter Omtzigt het CDA en Den Haag beven

Premier Mark Rutte begroet Pieter Omtzigt, de man die nu de vorming van een nieuw kabinet bemoeilijkt.  © Hollandse Hoogte / ANP

Den Haag -

Met zijn uiterst kritisch memo beschadigt Kamerlid Pieter Omtzigt niet alleen het CDA. De harde uithaal naar zijn eigen partij kan grote impact hebben op de vorming van een nieuw kabinet.

Paul Bots en Rob Cox

Drie kandidaten voor het lijsttrekkerschap had het CDA landelijk een jaar geleden nog. Mona Keijzer, Hugo de Jonge en Pieter Omtzigt. Een luxe waar menig partij jaloers op zou zijn, zeker als je beseft dat op de achtergrond ook nog een zwaargewicht als Wopke Hoekstra geschikt bevonden is om de partij te leiden, maar die dat in eerste instantie niet wil.

Onder vuur

Over een paar weken is het precies een jaar geleden dat de interne leiderschapsverkiezing plaatsvond. Een jaar waarin niet alleen alle drie de kandidaten, maar ook Hoekstra zware averij op hebben gelopen. Keijzer kreeg tijdens de verkiezing zo weinig stemmen, dat ze voorlopig niet hoeft te rekenen op een comeback in de CDA-top. Hugo de Jonge won de verkiezing nipt, maar kwam zwaar onder vuur vanwege zijn rol als minister in de aanpak van het coronavirus. Toen hij zich terug trok als lijsttrekker, zou Pieter Omtzigt die als tweede eindigde in de strijd om het leiderschap de gedoodverfde kandidaat zijn.

Lees ook: Omtzigt maakte afspraak met CDA-voorzitter: ‘Ik zou zelf lijsttrekker worden, maar werd voor blok gezet’

Zou, inderdaad. Want Omtzigt ligt niet lekker binnen de CDA-top. Hij is een kritisch Kamerlid dat niet schroomt om ook zijn eigen partijgenoten in het kabinet het vuur aan de schenen te leggen. Daarbij komt dat Omtzigt volgens CDA-prominenten geen echte leider is.

Teringhond

Die combinatie leidde er zelfs voorafgaand aan de stemronde over het leiderschap al toe dat Omtzigt als een paria binnen de eigen partij werd behandeld, zo blijkt wel uit het memo dat hij maakte voor de commissie Spies die de gang van zaken binnen het CDA rond de verkiezingen analyseert. Een memo dat donderdag via De Limburger uitlekte. Mensen die hem steunen, worden genegeerd, zo beschrijft hij. En achter z’n rug worden appjes gestuurd waarin hij voor ‘teringhond’ en ‘eikel’ wordt uitgemaakt.

Lees ook: Omtzigt legt bom onder CDA, vernietigend document in handen van De Limburger

Hoe groot de weerstand binnen de partij ook is, Omtzigt is momenteel het meest genoemde Kamerlid in de politieke Haagse kaasstolp. En dat mag opmerkelijk genoemd worden, als je beseft dat de CDA’er zelf met een burn-out thuis zit en zijn zetel tijdelijk laat waarnemen door een partijgenoot. Zijn vasthoudendheid bij de aanpak van misstanden rond de kinderopvangtoeslag, geven hem buiten de partij bijna een heldenstatus. Daarmee is Omtzigt uitgegroeid tot een machtsfactor binnen het CDA. Een partij die echter niet zit te wachten op een kritische factor binnen de eigen geledingen, maar die vooral wil besturen. Rust in de tent wil houden. En dus vooral mensen in het gelid wil houden.

Mislukt

Dat laatste is in het afgelopen jaar faliekant mislukt. Partijvoorzitter Rutger Ploum moet het veld ruimen na al het gedoe rond de lijsttrekkersverkiezingen en de daarop volgende grote verkiezingsnederlaag onder leiding van Hoekstra. Diezelfde Ploum zou Omtzigt eerder hebben beloofd dat hij lijsttrekker zou worden in het geval Hugo de Jonge zou wegvallen. Toen puntje bij paaltje kwam, schoof Ploum echter toch Hoekstra naar voren.

Of die Hoekstra nog altijd blij is met het feit dat hij destijds ‘ja’ zei, valt te betwijfelen. Uit de stukken van Omtzigt valt op te maken dat Hoekstra het lievelingetje was van het CDA-bestuur. Dat Hoekstra ten koste van de populaire Omtzigt naar voren werd geschoven. Om stevig te staan in de toch al zo moeizaam verlopende onderhandelingen rond een nieuw kabinet, zal Hoekstra moeten aantonen dat zijn partij een stabiele factor is. Niet voor niets probeert Hoekstra regelmatig de vredespijp te roken met Omtzigt.

Kabinetsvorming

De bom die nu is ontploft door het uitlekken van Omtzigts memo, maakt duidelijk dat een breuk tussen het populaire Kamerlid vrijwel onafwendbaar is. Dat is niet alleen schadelijk voor het CDA. Het kan ook een enorme impact hebben op de kabinetsvorming, waar de mogelijke samenwerkingspartners toch met groeiden zorgen zullen kijken naar de ooit zo betrouwbare coalitiepartner CDA.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal