Stof maakte veel mijnwerkers kapot: ‘Mijn voorheen beresterke en energieke oom Hans kon amper nog praten’

Print
Stof maakte veel mijnwerkers kapot: ‘Mijn voorheen beresterke en energieke oom Hans kon amper nog praten’

De Mijnwerker van Jan Toorop. Afbeelding: archief Martin van der Weerden

Heerlen / Hoensbroek / Ransdaal / Craubeek / Klimmen / Weustenrade / Fromberg / Kunrade / Ubachsberg / Voerendaal / Winthagen / Kerkrade / Eygelshoven / Bocholtz / Simpelveld / Huls / Landgraaf / Schaesberg / Nieuwenhagen / Rimburg / Brunssum -

In de rubriek Van Nul tot Nu gaat Martin van der Weerden in op de veelzijdige historie van deze regio. Ditmaal over de sluipmoordenaar mijnstof, die het functioneren van de longen volledig kon ondergraven.

Als puber al werd ik op harde wijze geconfronteerd met ernstige gevolgen van stoflongen bij mijnwerkers. Oom Hans kwam de woonkamer niet meer uit. Gekluisterd aan een zware zuurstoffles kon hij amper nog naar de keuken lopen. Ik bleef hem bezoeken, ook al viel mij de aanblik van deze gebroken man elke keer weer zwaar. Hij kon amper nog praten. De hoestbuien waren eindeloos. Hans was niet veel jaren daarvoor nog de beresterke en energieke oom die ons om beurten achterop zijn bromfiets meenam voor tochtjes dwars door Zuid-Limburg. Hij kon honderduit vertellen over geschiedenis, fossielen uit de mijn en zijn reis naar Amerika. Daar was hij op bezoek geweest bij zijn geëmigreerde dochter. Van deze bruisende persoonlijkheid was op zijn ziekbed niet veel meer over.

Gebagatelliseerd

De gevaren van mijnstof waren al lang bekend. Er werd van alles ondernomen om de problemen met stof te verminderen met intensieve ventilatie, beschermende maskers en nat boren. Desondanks bleef stof een groot gevaar. Door de mijndirecties en de medische stand werd dit op ernstige wijze gebagatelliseerd. Uit talloze verhalen blijkt dat koempels met longklachten, na onderzoek, gewoon gezond verklaard en weer aan het werk gestuurd werden. Diezelfde mijnwerker moest dan na verloop van tijd vanwege ernstigere klachten toch stoppen om vaak na een loodzwaar ziekbed vroegtijdig te overlijden. Economisch belang woog zwaarder dan waarheidsvinding over de gezondheid van de mijnwerker.

Een klassieker, waarin zestig interviews met voormalige mijnwerkers en hun vrouwen zonder franje verwerkt zijn, is Mijnwerkers, verhalen om te onthouden (1979) van Wim Nijsten, Jos Bours en Marlies Hautvast.

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Word nu abonnee en lees al onze Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Ruim 110.000 tevreden lezers gingen je al voor.

Bekijk de actie-abonnementen