Werk in overvloed, maar waar zijn de mensen?

Print
Werk in overvloed, maar waar zijn de mensen?

Het piept en kraakt in bijna alle sectoren. Afbeelding: Getty Images

Sittard -

Het personeelsgebrek is nog nooit zo nijpend geweest. In winkels, de horeca, de techniek, maar ook in de taxibranche en in de kinderopvang, zo bleek deze week. Zijn er werkenden van de aardbodem verdwenen?

Na een bijeenkomst met collega’s van het UWV over nota bene de krapte op de arbeidsmarkt, wilde de Limburgse arbeidsmarktdeskundige Gerald Ahn deze week een hapje gaan eten. „Sorry meneer, u kunt hier niet terecht”, zei de uitbater van het restaurant. „Ik heb geen personeel.”

Het piept en kraakt niet alleen in de horeca maar op dit moment in bijna alle sectoren. Deze week nog berichtte De Limburger er twee keer over op de voorpagina. „Tekort aan taxichauffeurs: ‘Nee’ dreigt voor ouderen en gehandicapten die naar het ziekenhuis moeten” en „Kinderopvang Limburg kampt met groeiend personeelstekort, sluiting locaties niet uitgesloten”.

De vraag naar personeel is inmiddels groter dan het aanbod. Werkgevers wringen zich in allerlei bochten om hun onderneming door te laten draaien. De horeca sluit bijvoorbeeld steeds vaker een extra dag, of een deel van het terras. In winkels maken de verkopers meer uren om toch zoveel mogen open te kunnen zijn. Zorgpersoneel, nog niet bijgekomen van de coronacrisis, draait overuren om de wachtlijsten niet nog verder te laten oplopen.

Scholen

Soms lukt het eenvoudigweg niet een oplossing te bedenken. Woensdag werd bekend dat huisartsen op hun tandvlees lopen wegens gebrek aan medewerkers. Bedrijven leveren minder productie door het tekort aan technische mensen. Afgelopen zomer reden er, om diezelfde reden, op sommige trajecten geen treinen. Winkels moeten langer op hun voorraden wachten omdat er onvoldoende vrachtwagenchauffeurs zijn. Basisscholen zetten ouders voor de klas en middelbare scholen kunnen soms niet anders dan hun leerlingen maar naar huis sturen.

Het tekort aan mensen is een gevalletje ‘wen er maar aan’, zegt voorzitter Ingrid Thijssen van de ondernemersvereniging VNO-NCW, want een groot deel wordt veroorzaakt door de vergrijzing van de samenleving. Steeds meer ouderen gaan met pensioen en er zijn te weinig jongeren om dat werk over te nemen.

Studeren

In Limburg is die trend nog sterker. Daar komt bij dat na corona veel bedrijven tegelijk uit de startblokken gekomen zijn om een inhaalslag te maken. „Daarvoor zijn wel mensen nodig die juist in coronatijd hun baan verloren. Veel jongeren besloten om verder te gaan studeren en arbeidsmigranten keerden terug naar huis”, verklaart arbeidsmarktdeskundige Gerald Ahn de huidige piek in het tekort.

Lees ook: Hard gevecht om horecapersoneel: ‘Concurrent kaapt op je terras je mensen weg’

Het gebrek aan personeel kan de economie wel degelijk in gevaar brengen. Het remt de groei van bedrijven, zorgt voor langere wachtlijsten en vergroot de kans op fouten in de zorg, en maakt veel goederen duurder.

Het lijkt erop dat iedereen die graag aan het werk wil, ook aan het werk is. In Nederland hebben nog nooit zoveel mensen gewerkt als op dit moment. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) werkt 69,5 procent van de 15- tot 75-jarigen. Dat komt neer op 9,1 miljoen mensen. Maar dat is niet genoeg.

Mismatch

Wat nu? Gerald Ahn vindt dat Nederland op meerdere paarden moet wedden. Langer doorwerken doen we al, daar is de rek wel uit. Hij ziet nog wel wat mogelijkheden, want „hier en daar is echt nog wel sprake van een mismatch”. Mensen met een administratieve achtergrond, telefonisten en receptionisten kunnen bijvoorbeeld prima in een klantencontactcentrum werken. Scholing lijkt het tovermiddel. Het Rijk, UWV, maar ook werkgevers zijn daarvan doordrongen en trekken hiervoor de beurs. Er zijn legio opleidings- en omscholingstrajecten. Van metaalbewerker tot doktersassistent, van kok tot ziekenverzorger.

Lees ook: Kinderopvang Limburg kampt met groeiend personeelstekort, sluiting locaties niet uitgesloten

Nederland zal echt open moeten staan voor meer arbeidsmigranten, vindt Ingrid Thijssen. „Ook al ligt dat politiek moeilijk en gevoelig.” Wat ook zou kunnen, is het werk verplaatsen. „Waarom zou een accountantskantoor uit Limburg niet een deel van het werk in India laten doen?”, suggereert Ahn. „Of je nu hier of daar achter de computer zit.”

Kijk of je meer mensen, het onbenutte arbeidspotentieel zoals dat wat oneerbiedig heet, aan het werk krijgt. Ahn: „Vraag waar ze behoefte aan hebben. Help ze daarbij. Werkgevers, ja ook in de bouw en de industrie, gaan nog te vaak uit van fulltimebanen. Maar je kunt ook twee mensen parttime werk aanbieden. Misschien niet ideaal. Maar er zullen wel offers gebracht moeten worden.”

Verwennen

De huidige arbeidsmarkt biedt zeker ook kansen voor ouderen. Toch staan werkgevers nog altijd niet te trappelen om ouderen in dienst te nemen, bleek onlangs uit onderzoek van vakbond CNV. Driekwart van de werkgevers neemt te weinig 50-plussers aan. „Werkgevers klagen steen en been over het gebrek aan personeel, maar laten ouderen links liggen”, concludeert CNV-voorzitter Piet Fortuin. Hij roept werkgevers op om juist te investeren in die 50-plussers, ook als oplossing voor het personeelsgebrek. „De ervaring van deze groep is van onschatbare waarde. Bovendien blijven we langer gezond, werken we langer door en wisselt deze groep minder snel van baan.”

Werkgevers mogen het dan moeilijk hebben, het zijn gouden tijden voor de werknemers. Zij kunnen immers de banen kiezen en eisen stellen. Een hoger salaris, een vierdaagse werkweek, een opleiding. „Maar ze willen vooral werken op een plek waar ze gewaardeerd worden”, zegt Ahn. „De werkgever zal de medewerker dus een beetje moeten verwennen.”