Kunnen bedrijven straks werknemers weigeren die niet gevaccineerd zijn?

In Italië worden werknemers nu al verplicht gecontroleerd. © EPA

Kunnen bedrijven straks werknemers de toegang weigeren als die niet gevaccineerd zijn of getest zijn op corona? Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van het landelijke Veiligheidsberaad, gooit de knuppel in het hoenderhok en dringt aan op een snelle wetswijziging. Werkgeversorganisaties hebben wel oren naar een coronapas voor de werkvloer, de vakbonden zijn vooralsnog tegen. „Dit leidt tot tweespalt.”

RedactieBron: De Telegraaf

Voorzitter van het Veiligheidsberaad, Hubert Bruls, spreekt maandag met alle voorzitters van de regionale Veiligheidsregio’s en noemt de actuele situatie ‘heel ernstig’. Zondag opperde hij ‘robuuste maatregelen’ om de besmettingen een halt toe te roepen. Zoals een herintroductie van de verplichte anderhalve meter, maar volgens Haagse bronnen is invoering daarvan nog niet aan de orde.

Verboden

Bruls pleit ook voor een verplichte QR-pas op de werkvloer, ‘eerder vandaag dan morgen’. Volgens een ingewijde wordt over dit plan wél serieus nagedacht. Op dit moment is het voor werkgevers nog verboden om een testbewijs of vaccinatiebewijs van personeel te eisen, maar de situatie begint te kantelen. Italië doet het al. Sommige grote Amerikaanse bedrijven stellen vaccinatie ook verplicht.

„Zo’n maatregel gaat in elk geval tot enorm felle reacties leiden”, zegt Pascal Besselink, advocaat arbeidsrecht bij DAS. „Zie de hevige protesten in Italië. Als dit doorgaat, leidt het zeker ook tot groeiende tweespalt. Wat je ook beslist, er zullen mensen boos om worden.”

De vakbonden zijn kritisch. Kitty Jong, vicevoorzitter FNV: „Wij zijn – net als de meeste vakbonden - vóór vaccineren en een hoge vaccinatiegraad, maar het mag niet ten koste gaan van grondrechten.” Ze vindt het veel te ver gaan om te vragen naar een QR-code op de werkvloer; dat is heel wat anders dan dezelfde vraag bij de ingang van een café of restaurant waar mensen vrijwillig heen gaan. „Werk is de plek die je een inkomen geeft waar je je leven mee betaalt. De gevolgen zijn voor werknemers onevenredig groot, dus wij zijn pertinent tegen.”

Jong vreest voor een glijdende schaal als nu het recht op medische privacy wordt opengebroken. „Wat is het volgende waar op mag worden gecontroleerd? Of je ooit kanker hebt gehad, of mentale problemen? Want werkgevers willen al veel langer weten of iemand ziek is of is geweest, vanwege het grotere risico op uitval.” Ze ziet nog genoeg alternatieven, zoals goede coronaprotocollen op de werkvloer.

Voorzitter Hubert Bruls van het Veiligheidsberaad, burgemeester van Nijmegen. © ANP/HH

Bij werkgevers wordt de roep echter sterker. VNO-NCW en MKB-Nederland hebben alle sympathie voor de lijn-Bruls, laten ze in een reactie weten: „Wij delen dat werkgevers de mogelijkheid moeten hebben er eventueel naar te vragen indien de behoefte bestaat in een sector of bedrijf.”

Steekproefsgewijs

Sinds oktober vraagt accountantsbureau Deloitte het personeel steekproefsgewijs naar de QR-code. Wie zijn code niet kan laten zien, wordt naar huis gestuurd. Leaseplan, Ticketmaster en slachtmachinefabrikant Marel kwamen ook in het nieuws omdat ze vaccinatie van personeel wensten. Ook RAI en KLM vragen er soms om. Shell heeft vaccinaties intern ter discussie gesteld, maar uiteindelijk niet verplicht gesteld.

Lees ook: Bruls wil coronabewijs op de werkvloer en de anderhalve meter terug

Een wetswijziging verschaft in elk geval de duidelijkheid waar veel werkgevers naar snakken, zegt Besselink. Zijn vakgenote Maartje Govaert, arbeidsrechtadvocaat bij Norton Rose Fulbright is het daar van harte mee eens. „Ik begrijp wel dat veel mensen naar de wetgever kijken en zeggen: stel het alsjeblieft verplicht want dan zijn we van de onduidelijkheid af. Werkgevers worstelen ermee, wij kregen echt heel veel vragen hierover.”

Grondslag

Govaert ziet wel veel haken en ogen. „Werkgevers moeten zorgen voor een veilige werkomgeving, maar dat biedt onvoldoende wettelijke grondslag om vaccinatie verplicht te stellen. Vanwege de bijwerkingen is het best lastig voor een werkgever om vaccinatie te verplichten.” De vraag is ook wat gebeurt er als personeel weigert. „Een werkgever kan straks zeggen: het is uw goed recht om u niet te laten testen of vaccineren, maar dan moet u wel thuiswerken. Dat kan er in sommige sectoren op uitdraaien dat iemand bijvoorbeeld alleen nog administratief werk doet. Als de werknemer dat ook weigert, dan staat de werkgever bij de rechter sterker.”

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal