Torenhoge druk op ECB om inflatie de kop in te drukken

Print
Torenhoge druk op ECB om inflatie de kop in te drukken

ECB-president Christine Lagarde.   Afbeelding: EPA

Frankfurt -

De Europese Centrale Bank (ECB) maakt donderdag het rentebesluit bekend. Zal president Christine Lagarde met maatregelen komen tegen de torenhoge inflatie? Of herhaalt de ECB het mantra dat de stijgende prijzen tijdelijk zijn? Twee economen geven hun visie.

Voor de pandemie piekerden centrale bankiers ook over de inflatie, en dan vooral over hoe ze die omhóóg konden krijgen. Na de financiële crisis trokken centrale bankiers alles uit de kast om de economie weer aan te zwengelen: de rente werd tot nul verlaagd, in de eurozone zelfs tot -0,5 procent. En er werden massaal staatsobligaties gekocht om het herstel aan te zwengelen.

Aan het begin van de pandemie werd dat laatste instrument opnieuw uit de kast getrokken. De ECB kondigde aan voor 1850 miljard euro aan obligaties te kopen. De inflatie zakte door het sluiten van de economie zelfs nog verder, tot -0,3 procent in december.

Komeet

Maar nog geen jaar later is de inflatie als een komeet omhooggeschoten. Vanaf mei lag de inflatie op of boven het ECB-doel van 2 procent. In november tikten de prijsstijgingen in de eurozone 4,9 procent aan. In Nederland is dat 5,2 procent, in Duitsland zelfs 6 procent.

Lees ook: Vaste lasten stijgen in 2022 naar recordhoogte

De verwachting is dat het pandemieprogramma maart volgend jaar ophoudt. Maar helemaal stoppen met het kopen van obligaties of de rente verhogen is nog ver weg. De druk en de kritiek op de ECB-koers nemen ondertussen toe. Tegenstanders van het ruime beleid, zoals econoom Geert Noels, vrezen de bijwerkingen. Maar wat ABN-econoom Nick Kounis betreft, moeten overheden zelf harder aan de bak.

Nick Kounis (ABN Amro): ‘Niet alle kritiek is terecht’

„Financiële stabiliteit, klimaatverandering, stijgende huizenprijzen, de ECB zou al die problemen hebben veroorzaakt”, zegt Nick Kounis, hoofd macro-economisch onderzoek bij ABN Amro. „Het verbaast me dat de ECB niet de schuld krijgt van het tekort aan ziekenhuisbedden.”

Torenhoge druk op ECB om inflatie de kop in te drukken
Nick Kounis.  Foto: ANP

Dat laatste bedoelt Kounis uiteraard niet serieus, maar hij wil er maar op wijzen dat een deel van de kritiek aan het adres van de ECB daar niet thuishoort. „Op het moment dat er een crisis is, is een centrale bank een heel belangrijke speler.” Zo kalmeerden de markten direct toen Lagarde in maart 2020 een groot coronasteunpakket aankondigde. „Maar daarbuiten is monetair beleid niet het instrument om voor heel veel verschillende problemen te gebruiken. Je hoort hier vaak dat de ECB schuldig is aan de torenhoge huizenprijzen. Maar dat is een nationaal probleem, de Nederlandse overheid heeft alle instrumenten tot haar beschikking om daar zelf iets aan te doen.”

Dat laatste benadrukken Lagarde, en haar voorganger Mario Draghi persconferentie na persconferentie: het monetair beleid is alleen succesvol als overheden zelf ook hun steentje bijdragen. Kounis: „De ECB geeft ook adviezen over macrofinanciële stabiliteit. Stel dat die stabiliteit in gevaar dreigt te komen, wat kun je er dan aan doen? Maar dan is het aan de autoriteiten om daar ook iets aan te doen.”

Wat de rol van de ECB ook niet makkelijker maakt, is dat de eurozone wel een monetaire unie is maar geen begrotingsunie. Lagarde en co moeten dus één beleid voeren voor negentien heel verschillende landen. De Nederlandse economie is sterk genoeg om een hogere rente aan te kunnen. Maar voor landen als Italië en Spanje, met hun torenhoge staatsschuld, geldt dat niet.

Geert Noels (Econopolis): ‘Je ziet overal zeepbellen’

„Ik denk dat de ECB een beetje op eieren aan het lopen is. Aan de ene kant probeert het bestuur het stimuleringspakket af te bouwen. Maar dat zet tegelijkertijd druk op de financiële markten en op een aantal eurolanden. Dit gaat een heel moeilijke evenwichtsoefening zijn”, zegt Geert Noels, econoom en medeoprichter van de Antwerpse vermogensbeheerder Econopolis.

Torenhoge druk op ECB om inflatie de kop in te drukken
Geert Noels.  Foto: ANP / Dieter Telemans

Noels verwacht dat ECB-president Christine Lagarde opnieuw zal zeggen dat de hoge inflatie tijdelijk is. Een enorm risico, vindt de Vlaamse econoom. „Als de ECB zich daarin vergist, zorgt dat voor grote problemen.” Of liever gezegd, nóg grotere problemen, want Noels maakt zich nu al grote zorgen over het ruime beleid en de negatieve rente die de ECB hanteert. „Dit wordt systemisch gevaarlijk, je ziet nu al overal zeepbellen. In vastgoed bijvoorbeeld, en op de beurs. Het spaarvermogen van burgers is in gevaar.”

„Inflatie is als ketchup”, haalt Noels een onder economen populaire vergelijking aan. „Eerst wil de ketchup niet uit de fles, dus je geeft er een paar flinke tikken tegen. En voor je het weet, ligt er een hele plas ketchup op je bord die je niet terug in de fles krijgt. Zo is het ook met inflatie: als je eenmaal achter de feiten aanloopt, is het moeilijk weer recht te trekken.”

Noels heeft kritiek op de steeds grotere rol die centrale bankiers in de economie zijn gaan spelen: „Het grote omslagmoment was in 2012, op het moment dat toenmalig ECB-president Mario Draghi zei dat de centrale bank klaar stond om de euro te redden, „whatever it takes”. Dat is toch de nucleaire optie, alle afspraken gooi je op die manier overboord. Centrale banken zijn van een heel passieve naar een heel actieve rol gegaan. En iedere keer zijn er zwaardere middelen nodig om effectief te zijn. Dat maakt dat het heel moeilijk is geworden om de zaak weer terug te draaien.”

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee