In de oudejaarsnacht op stap door Beek met Koab de klepperman

Print
In de oudejaarsnacht op stap door Beek met Koab de klepperman

Klepperman in 1927.  Afbeelding: RVD Filmarchief

Beek -

Tijdens de lange winteravonden was de vrees voor brand en dieven onder de Beeker bevolking groot in de vorige eeuwen. Beek had slechts een veldwachter. Het gemeentebestuur had wel de voorzorg genomen om een klepperman aan te stellen en dat was destijds Koab (Jacob).

„Terwijl zijn logeergasten lagen te maffen op stro, moest Koab elke winternacht van tien uur ‘s avonds tot vijf uur ‘s morgens, voorzien van een klepper, ronden doen door het dorp. Elk uur klepte hij dan enige malen, waarna hij de aandacht vestigde op het uur, door luid roepen. Bijvoorbeeld: ‘één uur heeft de klok, de klok heeft één’. De inwoners waren daardoor in de gelegenheid gesteld de klepperman te controleren, doch een afdoend middel om dieven te weren was dit niet. Dezen wisten immers ook waar de klepperman was en konden dus vermoeden, dat hij in de eerste paar uren niet op die plaats zou terugkeren. Een geschikt middel om de nachtwacht dikwijls in de buurt aan zijn woning te krijgen, had notaris van Gorcum uitgedacht namelijk door in zijn achterkeuken een fles jenever te zetten en dit de klepperman te laten weten.”

Nachtwachten

Dit is een passage uit het boek Een leven uitgemeten van de Beekenaar P.W.H. Paulussen (1854-1932). Niet alleen in Beek maar ook in andere dorpen in Limburg kende men een klepperman. Grote steden hadden nachtwachten, die meestal vanuit diverse torens de stad bewaakten. In Beek was een veldwachters en een klepperman actief. In 1896 werd een tweede veldwachter benoemd en verdween de klepperman uit beeld.

De goede tijd

De nacht van oud op nieuw was voor de klepperman een bijzondere gebeurtenis. Hij werd in die nacht bij elk huis getrakteerd in de vorm van geld, gebak of een Aelske. De klepper zal tijdens die eerste nacht van het nieuwe jaar niet altijd de goede tijd hebben aangegeven.

In 1934 keerde de klepperman weer even terug in Beek tijdens de Baeker Revue van Johan Pelzer en in 1989 werd in Beek de groep ‘De Baeker Kleppermen’ opgericht. In de zusterstad Gundelfingen an der Donau hadden Beekenaren kennis gemaakt met de nachtwachten aldaar. Wat betreft de uitrusting van de Baeker Klepperman, herinnert alleen de klepper aan Koab. De kleding en hellebaard werden gekopieerd van de nachtwachten uit de zusterstad.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee