Toekomst van de chemische industrie: vergroenen, sluiten of verplaatsen?

Print
Toekomst van de chemische industrie: vergroenen, sluiten of verplaatsen?

De naftakraker Olefins 3 op chemiecomplex Chemelot tijdens groot onderhoud in 2017.  Afbeelding: Roger Dohmen

Sittard / Geleen -

De chemische industrie moet op de schop om de klimaatdoelen te halen. Dat in dat proces ook sluiting van fabrieken aan de orde is, blijkt nu op Chemelot, waar Sabic mogelijk een van de twee naftakrakers gaat opdoeken. Er moeten keuzes worden gemaakt: vergroenen, sluiten of verplaatsen.

De naftakrakers Olefins 3 en Olefins 4 van Sabic vormen het hart van Chemelot. De enorme installaties leveren niet alleen de grondstoffen die het Saoedische petrochemiebedrijf zelf nodig heeft voor de productie van kunststoffen, maar voeden ook andere fabrikanten op het Geleense chemiecomplex. Die kruisbestuiving wordt gezien als „uniek”, zegt de directie van Chemelot steevast, en vormt de kracht van het Limburgse chemiecluster. Het maakt de site tegelijkertijd ook kwetsbaar. Veranderingen doorvoeren bij een cruciale fabriek vergt nauwe afstemming met alle spelers. Anders verandert dat unieke voordeel in een ernstig nadeel.

Laten we een ding vooropstellen: er is, voor zover bekend, nog geen officiële beslissing genomen over sluiting van een van de twee ‘krakers’, maar veel signalen wijzen in die richting. Als de Olefins 3 ergens in 2024 inderdaad wordt stilgelegd, heeft dat verstrekkende gevolgen. Voor Sabic en voor andere bedrijven die ervan afhankelijk zijn. De betrokkenen houden de kaken vooralsnog stijf op elkaar, maar het kan niet anders dan dat er al druk wordt nagedacht over de consequenties. Voor de productie, maar ook voor de werkgelegenheid en de toekomst van Chemelot.

Lees ook: ‘Sabic overweegt sluiting naftakraker op Chemelot’

Als de krakers essentieel zijn, waarom overweegt Sabic dan om er een te sluiten? Chemiebedrijven wereldwijd zijn op dit moment bezig met belangrijke besluiten. Hoe slaag je erin om te voldoen aan de steeds strenger wordende klimaatregels zonder je verdienmodel te ondermijnen, is daarbij de belangrijkste vraag. Ook Sabic, dat over de hele wereld fabrieken heeft, worstelt daarmee. In een ‘strategisch programma’ dat nu wordt opgesteld, willen de Saoedi’s de richting bepalen. Kenners van de chemische industrie zeggen dat er drie mogelijkheden zijn: vergroenen, sluiten of verplaatsen. Waar steek je geld in modernisering, waar gaan fabrieken dicht en waar wordt de productie overgeheveld naar elders?

Tijdrovend en duur

Om met dat eerste te beginnen: modernisering en verduurzaming van chemische fabrieken is tijdrovend en peperduur. Dat Sabic bereid is om te investeren, blijkt op Chemelot, waar het concern werkt aan een fabriek die afvalplastic geschikt kan maken als grondstof voor naftakrakers. Die moet in de tweede helft van dit jaar operationeel worden. Sabic wil vergroenen, maar kiest daarbij mogelijk voor een scenario waarin nog maar één kraker overblijft. De kosten om beide installaties geschikt te maken voor de nieuwe grondstof, spelen daarbij waarschijnlijk een niet te onderschatten rol. Je sluit de ene kraker om de andere, economisch verantwoord, toekomstbestendig te maken en daarmee je aanwezigheid op Chemelot te waarborgen. Sabic zou, bijkomend voordeel, dan ook in één klap een fors deel van de benodigde CO2-reductie realiseren.

Ondenkbaar

Feit blijft dat de producten die een bedrijf als Sabic maakt tot in lengte van dagen nodig zijn. Een wereld zonder plastic is nog ondenkbaar. De Saoedi’s zijn ook niet van plan om hun plek in die lucratieve markt te riskeren. Als er in Geleen minder wordt geproduceerd door sluiting van een kraker, dan haalt Sabic zijn grondstoffen wel elders. Zo heeft het concern vorig jaar 150 miljoen pond (bijna 180 miljoen euro) geïnvesteerd in modernisering van de Olefins 6-naftakraker in het Engelse Teesside, waar dezelfde producten kunnen worden gemaakt als in Geleen. Dat zou een voorbeeld voor ‘verplaatsing’ kunnen zijn.

Dat de naftakrakers op Chemelot al meer dan veertig jaar oud zijn, speelt in het hele proces ook een grote rol, zegt John Kapteijn van vakbond De Unie. Het verplichte zesjaarlijkse onderhoud kost honderden miljoenen euro’s. „Sommige fabrieken zijn zo oud, dat je ze niet eindeloos kunt blijven moderniseren. Dan praat je al snel over nieuwbouw. Sabic is blijkbaar bezig met de vraag of het nog loont om zoveel geld te steken in hun fabrieken op Chemelot in een tijd waarin de milieudruk steeds groter wordt.”

Lees ook: Opinie: Chemelot heeft nog een lange weg te gaan, maar we werken daar hard aan

Chemelotdirecteur Loek Radix, die niet wil reageren op de mogelijke plannen van Sabic, schreef deze week nog in een opiniestuk in De Limburger dat het heel makkelijk is om de chemische industrie te vergroenen. ‘Wanneer je de fabrieken en de installaties sluit en de sleutel weggooit dan is hun CO2-uitstoot weg.’ Hij benadrukt dat dit geen oplossing is voor het klimaatprobleem. Radix zegt dat je daardoor niet alleen tienduizenden arbeidsplaatsen kwijtraakt en de economie ontwricht, maar dat het probleem van de uitstoot zich dan verplaatst naar elders in de wereld. En daar schiet de planeet niks mee op.

Alle betrokkenen, in Limburg en ver daarbuiten, kijken nu ongetwijfeld gespannen naar Sabic. De besluiten die het Saoedische concern in Geleen neemt, zouden wel eens wegwijzend kunnen zijn voor de richting die de chemische industrie wereldwijd inslaat.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee