De Sluis, doorgang en pleisterplaats

Sluis 16 met zicht op de sluis vanuit de richting Lozerweg. 

Sluis 16 met zicht op de sluis vanuit de richting Lozerweg.  © GAW A1875

Nieuwbouw van café-restaurant Resnova later café De Sluis.  

Nieuwbouw van café-restaurant Resnova later café De Sluis.  © GAW A12363

thumbnail: Sluis 16 met zicht op de sluis vanuit de richting Lozerweg. 
thumbnail: Nieuwbouw van café-restaurant Resnova later café De Sluis.  

Verkeer over de Zuid-Willemsvaart wordt in zuidelijk Weert al decennialang mogelijk gemaakt door Sluis 16. Het bouwwerk is sinds 2003 een rijksmonument.

Door Theo Schers, Gemeentearchief Weert

De foto toont het sluiscomplex met de karakteristieke heftorens vanuit het zuiden. De omgeving kent op dat moment, wellicht ergens in de jaren zeventig, nog een erg landelijke uitstraling. Rechts in de verte ligt een gebouw, café De Sluis, dat in de volksmond lange tijd bekend staat als ‘De Krim’. De aanleg van de sluis dateert van de jaren 1930-1932. Daarmee is al direct gesteld dat het bouwwerk niet het oorspronkelijk bouwwerk kan zijn dat ten tijde van de aanleg van de Zuid-Willemsvaart in de jaren 20 van de 19de eeuw is gebouwd. Toch is geen enkele overgang over het kanaal in Weert zo oud als deze. Even alles op een rijtje. De spoorbrug dateert uit 1949, de stadsbrug van 1968 en de Biesterbrug van 1996. Weliswaar lopen de sluis, de heftorens, sluisdeuren en schutkolk, in de Tweede Wereldoorlog meermaals schade op, maar die kan gerepareerd worden.

1826

De betonnen sluisbrug vormt de vernieuwing van een ophaalbrug naast de eigenlijke schutkolk, die daar sinds de opening van het kanaal in 1826 ligt. Wanneer men in die tijd onderzoekt hoe een waterweg tussen Maastricht en Den Bosch een tocht over de Maas kan vervangen, kiest men na lang wikken en wegen voor een deel van het traject van het Grand Canal du Nord. Dat project is het gevolg van een plan van Napoleon om een waterverbinding tussen Antwerpen en de Rijn te realiseren. Het project wordt in 1809 gestaakt.

21 Sluizen

Met de Zuid-Willemsvaart komen er ook 21 sluizen om het waterpeil tussen begin-, en eindpunt te regelen. Omdat men de graafwerkzaamheden start vanuit Den Bosch, telt men vanuit die plaats en zo krijgt het bouwwerk ten zuidwesten van Weert het nummer 16. Daarnaast komen er in 1916 en 1917 ook sluiswachterswoningen, maar die zijn inmiddels gesloopt. Wat wel nog rest aan bebouwing in de nabijheid is het al genoemde café-restaurant aan de oostzijde van het kanaal, De Sluis.

Misschien ligt dat niet zo voor de hand, maar hier hebben we te maken met een pand dat al vanaf de bouw horeca huisvest. De geschiedenis van het pand gaat terug naar het jaar 1930 wanneer Hubert van de Loo (1877-1934) een nieuw huis laat bouwen op die plek. Hubert had al een logement bij de oude sluis maar vanwege de bouw van de nieuwe naast de oude, wordt dat pand afgebroken. Dat oorspronkelijk pand moet er rond 1920 zijn gebouwd want Hubert keert in 1919 vanuit een zevenjarig oponthoud in Den Bosch terug in Weert. In het bevolkingsregister staat hij interessant genoeg vermeld als landbouwer, logementshouder en scheepsjager. Die laatste functie houdt in dat hij zich met zijn paard verhuurde aan schippers om hun schip te trekken. Van der Loo’s beroepen wijzen op de manier waarop de arbeid zich op en rond het kanaal ontwikkelde.

Sluiscomplex

De bouw van het nieuwe pand houdt verband met de komst van het nieuwe sluiscomplex. Omdat de nieuwe overgang veel hoger komt te liggen, - schepen kunnen er immers nu onderdoor – worden de toegangswegen richting brug verhoogd. Vandaar dat het gebouw tegen het talud van de weg komt te liggen en een opvallende hoogte heeft, goed zichtbaar aan de noordoostzijde. Het huis krijgt toepasselijk de naam Resnova, oftewel ‘nieuwe zaak’. De opening vindt plaats op 31 december 1930, aldus de advertentie in het Kanton Weert.

De Krim

Na Huberts dood in 1934 wordt de exploitatie overgenomen door Bert en Koos van de Loo; zijn zoons? In 1936 komt het pand al in de verkoop maar pas in 1939 neemt Peter Hubertus Kremers er zijn intrek. Naast een café is er ondertussen ook een schipperswinkel in ondergebracht. Peter (Bèr) Kremers is na enkele jaren in Wessem en het Belgische Braine-le-Comte (’s-Gravenbrakel) gewoond te hebben in mei 1928 weer naar Weert teruggekeerd. Hij doopt de naam van het café-restaurant om in - hoe kan het anders - De Sluis. Zijn achternaam maakt dat het café in de volksmond beter bekend wordt als De Krim. Kremers voert er naast het café ook nog een winkel, maar de schippersartikelen maken plaats voor snoep en verder handelt hij in kippen.

Aanpassingen

Begin jaren zestig van de vorige eeuw komen er enkele aanpassingen aan het gebouw. Eerst een grote keermuur en twee jaar later wordt het café uitgebreid met een zaal zoals we die - in aangepaste vorm weliswaar - nog steeds kennen. In beide gevallen is het ontwerp van architect M. van Groenendael. Momenteel luistert het etablissement naar de naam Partycentrum De Sluis en herbergt het naast een café ook een restaurant, een feestzaal en twee bowlingbanen. Het kippengekakel is verdwenen, maar er is nog volop leven in de brouwerij.

Sluis 16 is sinds 31 oktober 2003 een rijksmonument. Informatie hierover staat op de website www.­erfgoedhuisweert.nl, ga naar Monumenten en zoek op Sluis 16.

Bron: 1Weert, rubriek Toen en Noow, woensdag 8 februari 2017. Heeft u naar aanleiding van dit artikel nog vragen of opmerkingen? Mail naar gemeentearchief@weert.nl.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee