Boekrecensie: Grenzen aan de vooruitgang

Peter Bruijns

De klimaatcrisis is een levensstijlcrisis, betoogt cultuurfilosoof en musicoloog Henk Smeijsters (Heerlen, 1952) in zijn jongste boek Grenzen aan de vooruitgang.

Als we doorgaan met het streven naar economische groei en het oeverloos produceren, consumeren en wegwerpen, gaat het helemaal fout. Dan is de aarde binnen de kortste keren uitgeput en onleefbaar. In zijn jongste boek pleit Smeijsters voor het vervangen van de wegwerpeconomie door de hersteleconomie, waarin producten telkens worden gerepareerd en hergebruikt. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, beseft hij: in een maatschappij waarin geluk beleven gelijkstaat aan grenzeloos consumeren, maakt een andere levensstijl geen schijn van kans. Toch is die cultuuromslag dringend nodig: mensen zullen moeten kiezen voor een behoedzame levensstijl. Want economische groei en materiële welvaart maken mensen niet gelukkig, of maar heel eventjes. Zijn we echt ongelukkiger als we minder kleren kopen, minder vaak een nieuwe smartphone aanschaffen en minder reizen? Het leven wint door al die dingen en activiteiten niet echt aan betekenis, vindt Smeijsters: het vergroot eerder het risico dat je vroeg of laat door een gevoel van zinloosheid overvallen wordt. Niet meer, maar minder consumeren brengt het ware geluk dichterbij. Smeijsters waarschuwt nadrukkelijk voor ecomodernisten die een heilig vertrouwen hebben in technische oplossingen om de klimaatverandering een halt toe te roepen: die hebben te weinig oog voor de onomkeerbare beschadiging van de aarde. „We kunnen met technologie ons leven aan het smeltende poolijs aanpassen, maar niet het reeds gesmolten poolijs terughalen”. Smeijsters schreef een doorwrocht, goed gedocumenteerd en stimulerend pleidooi voor matigheid, behoedzaamheid en geestelijke zelfontwikkeling.

*****

Grenzen aan de vooruitgang
Henk Smeijsters
isvw.nl/uitgeverij
19,95 euro

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal