Bouwers gebukt onder stijgende prijzen: ’Weet wat je kostprijs is’

De marges in de bouw staan onder druk. 

De marges in de bouw staan onder druk. © Getty Images

Amsterdam -

Door de stijgende prijzen van arbeid, materialen, vervoer en energie hebben steeds meer aannemers moeite om nog met winst te kunnen ondernemen. Hoe voorkom je dat je opdrachten aanneemt waar je verlies op draait?

Gabi Ouwekerk

Bijna driekwart van de vragen die deze dagen bij Bouwend Nederland binnenkomen gaan over de prijsstijgingen. Aangrijpend zijn de verhalen van aannemers die door de hoge prijzen van het materiaal onder de kostprijs moeten werken. „Juridisch zijn er genoeg mogelijkheden om dit soort risico’s af te dekken”, vertelt jurist Arno Duijverman van Bouwend Nederland. „Zowel voor de opdrachtgever als voor de uitvoerende partij. Maar wat we zien is dat opdrachtgevers het risico steeds meer bij de uitvoerders hebben gelegd met het argument dat die het risico maar in de prijs moeten verdisconteren.”

In de praktijk zijn er volgens Duijverman maar weinig bedrijven die risico’s in hun prijs opnemen. „Maar zelfs wanneer dit wel wordt gedaan, is het koffiedik kijken. Niemand weet immers wat de toekomst gaat brengen.” De jurist noemt het verstandiger om een verrekenpost in het contract op te nemen van bijvoorbeeld 5 tot 10 procent van de aanneemsom. „Die mogelijkheid is er gewoon, alleen maken maar heel weinig bedrijven hier gebruik van.”

Lees ook: Oekraïnecrisis jaagt bouwprijzen op: uitstel dreigt

Vooral bedrijven die meer dan een jaar geleden overeenkomsten voor langere tijd zijn aangegaan, hebben het zwaar als de afgesproken prijs inclusief materiaalkosten is. Duijverman roept opdrachtgevers op hier soepel mee om te gaan. Het stug vasthouden aan de bestaande raamovereenkomst is volgens de jurist een slecht idee. „Als alle lasten bij een partij terechtkomen, is de kans aanwezig dat die partij uitvalt. Daarmee komt het project in gevaar.”

Het slechtste scenario met de huidige prijsstijgingen is volgens de jurist van Bouwend Nederland dat bouwbedrijven zich niet meer inschrijven en opdrachtgevers hun projecten in de ijskast zetten. „Daarmee komt een hele sector stil te liggen en wanneer de prijzen weer stabiel zijn, kost het dan heel veel moeite om weer op te starten, want net als nu bij de horeca zijn er dan geen mensen meer te vinden.”

 

 © Getty Images

Duijverman raadt ondernemers aan in gesprek te gaan met hun opdrachtgever. Ga niet louter de strijd aan om de prijsverhoging gecompenseerd te krijgen, maar denk na over de gevolgen voor beide partijen. Maak niet alleen afspraken over hoe de pijn wordt verdeeld als er toch prijsstijgingen zijn, ga ook na of er alternatieven zijn. Als de prijs van graniet door het dak gaat, is een keramische tegel misschien een alternatief, ook al is het niet de eerste keus.

Lees ook: Flinke prijsverhoging verfmaker AkzoNobel om dure grondstoffen

Naast de bouw hebben ook sectoren als de handel en de industrie veel pijn van gestegen prijzen, bijvoorbeeld voor containervervoer en gas. Bedrijfsadviseur Edwin Joosten ziet bij klanten dat de resultaten steeds vaker lager uitvallen. „Ik heb in september en oktober begrotingen gemaakt voor 2022 en bij diverse klanten hebben we deze na het eerste kwartaal moeten aanpassen om geen verlies te draaien. Vooral bij klanten werkzaam in de bouw en productie, maar zelfs urenfabrieken zoals architecten en advocaten hebben er door de gestegen arbeidskosten last van.”

Joosten zegt dat bij een gezonde bedrijfsvoering een winstmarge van gemiddeld 10 tot 15 procent hoort. Duijverman geeft aan dat dit in de bouw gemiddeld slechts 4 procent in. „Als je materialen met twintig procent stijgen, blijft er nog maar weinig van de marge over. Om in deze tijd als ondernemer nog winst te kunnen maken, is goed inzicht in je kostprijs heel belangrijk. Op die manier kun je voorkomen dat je opdrachten aanneemt, waar je voor moet bijbetalen.”

Lees ook: Bouwer Heijmans merkt toenemende druk op beschikbaarheid materialen

Hij wijst erop dat om bij hogere kosten hetzelfde resultaat te houden, het verhogen van de prijs vaak onvermijdelijk is. En onder particuliere klanten is daar volgens hem vrij veel begrip voor. „Grote afnemers staan zakelijker in het spel. Als er een offerte is afgegeven met een bepaalde geldigheidsdatum dan zullen ze de leverancier daaraan willen houden. Als de prijs van de materialen 20 procent hoger ligt, dan is dat jouw probleem en de opdrachtgever staat daarmee in zijn gelijk.”

Jurist Charlotte Meindersman beaamt dit, maar raadt ondernemers in zo’n geval aan altijd in gesprek te gaan met de afnemer over de mogelijkheid het contract open te breken. „De menselijke kant is soms belangrijker dan de juridische, vooral bij lange klantrelaties.”

In het geval dat een afnemer niet te vermurwen is en erop staat dat tegen een eerdere afgesproken prijs geleverd moet worden, kan een leverancier ook besluiten niet te leveren. Meindersman waarschuwt wel dat als er een leveringsverplichting is aangegaan, er sprake is van een wanprestatie of contractbreuk. „De afnemer kan in dat geval een schadevergoeding eisen waarna de leverancier het verschil moet betalen tussen de afgesproken prijs en de prijs die de klant kwijt is door het ergens anders te moeten kopen. Met de huidige prijsstijgingen kan dat bedrag fors oplopen.”

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee