Boycot van Russische olie jaagt inflatie nog verder op

De toch al hoge prijzen aan de pomp zullen in Nederland eerder verder stijgen dan dalen. © ANP/HH

Hogere prijzen aan de benzinepomp en nog langer extreme prijsstijgingen. Dat staat Nederlanders te wachten als Brussel deze week met een voorstel komt voor een boycot van Russische olie. „De inflatie gaat overduidelijk nog verder omhoog.”

Dorinde Meuzelaar

Op de vraag wat zo’n boycot voor onze economie betekent, moet energie-consultant Cyril Widdershoven even lachen. „Heb je even?” Want als er vanaf 1 januari volgend jaar helemaal geen Russische olie naar EU-landen zou mogen, is daar niet zomaar een alternatief voor.

Dat merken we volgens Widdershoven in de eerste plaats aan de pomp. Maar olie is ook een belangrijke grondstof voor andere producten, zoals plastic. En diesel natuurlijk. Het zullen vooral dieselrijders zijn die straks meer moeten betalen, verwacht energiespecialist Jilles van den Beukel van HCSS (The Hague Centre for Strategic Studies). „Die markt is nog veel krapper dan de markt voor benzine.”

Lees ook: ‘Grote groep in nood door prijsstijgingen’

Bij ABN Amro wordt alweer druk gerekend hoe hoog de inflatie dit jaar uit zal komen, zegt econoom Jan-Paul van de Kerke. „Onze huidige schatting over heel 2022 ligt zo rond de 5 procent. Maar die gaat overduidelijk omhoog, zeker als er een boycot op Russische olie komt.”

Van de Kerke ziet bovendien dat steeds meer prijzen de hoogte ingaan. „In maart was de inflatie volgens het Centraal Bureau van de Statistiek 9,7 procent, 70 procent daarvan kwam door de hoge energieprijzen. Maar de trend wordt steeds breder. Industriële producten, van auto’s en computers tot kleding, worden nu ook duurder. Net als voeding. Dat komt omdat bedrijven hun hogere kosten niet langer zelf op kunnen vangen, maar doorberekenen aan de klant. Hoe langer dit duurt, hoe meer spullen er duurder zullen worden.”

Grootste importeur

De Amsterdamse en Rotterdamse havens zullen ook veel last hebben van een boycot. „Nederland importeert 787.000 vaten Russische olie per dag, de haven van Rotterdam is de grootste importeur ter wereld”, zegt Widdershoven. Het grootste deel wordt ook weer uitgevoerd, maar toch is dit een gevoelige klap voor de havens. „Want dan is er ook veel minder opslag, overslag en raffinage nodig.”

De olie dan maar ergens anders vandaan halen, is volgens Widdershoven niet zomaar een optie. Per dag importeert de EU 2,2 miljoen vaten ruwe olie uit Rusland, en zo’n 1,2 miljoen vaten aan olieproducten, zoals bijvoorbeeld diesel. „De afgelopen jaar is er weinig in olie-exploratie geïnvesteerd, Dus nu de productie snel opschalen, lukt niet”, zegt de energie-expert.

Tot nu toe hoopten economen dat de torenhoge Nederlandse inflatie in de tweede helft van het jaar wat zou gaan dalen. Maar met een mogelijk boycot lijkt er een streep door die verwachting te kunnen. Van de Kerke: „Inflatie wordt berekend op jaarbasis. Die 9,7 procent in maart is bijvoorbeeld in vergelijking met de prijzen in maart 2021. De grote prijzenstijging kreeg eind vorig jaar vaart. Dus zodra de energieprijzen stabiliseren, zal de inflatie afnemen. Maar met een ban op Russische olie is dat nog verder weg. Dit gaat onze consumptie raken.”

Maar doemscenario’s, zoals autoloze zondagen of eens economie die piepend en kraken tot stilstand komt, daar hoeven we volgens Widdershoven nog niet bang voor te zijn. „Ja, dit gaan pijn doen. Ja, mensen zullen klagen over de hoge prijzen. Een vat olie kost nu zo’n 100 dollar per vat, daar komt misschien 20 tot 25 dollar bovenop. Maar een aantal jaar geleden koste een vat wel $156, en toen stond ik in dezelfde file op de A12 als altijd.”

Waarmee de energie-expert maar wil zeggen dat de EU hogere olieprijzen kan dragen. „Landen in Azië of Afrika hebben veel meer moeite om zulke prijzen te betalen. Dat dempt uiteindelijk weer hoe hard de olieprijs oploopt.”

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal