Ós Modesjtaal: Bellis perennis wurt ouch waal meizoentje genuimp

Print
Ós Modesjtaal: Bellis perennis wurt ouch waal meizoentje genuimp

Meizoentjes.  Afbeelding: John Hertogh

Sittard -

Ein rubriek euver ’t gebroek van ós modesjtaal, dialek, plat, Limburgs.

De mei kuil en naat, völt de sjuur en ouch ’t vaat

’t Gezègkde hiebaove is dudelik. Es ’t oppen eesjte mei raengent valle de keesje aaf, beteikent dat me ‘ne sjlechte keesjenougs verwach. De naam van de maondj mei is aafgeleid van Juppiter Maius, de god van de gruij. Es de mei is opgezat, mót de boewheer trakteiere. Op pannebeier natuurlik. De meitak waar verseierd mit bloume en lèntjer en woort op ’t hoogste punt van de boew gezat. De gruin tek langs de meipercessie woorte ouch meije genuimp. Noe gebroek me dao päölkes veur.

Van madeliefje, meizoentje, meiblömke en meikaever

’t Meizoentje wurt ouch waal weijeblömke of meizäödje genuimp. In ’t Rijnland heisj ‘t Maisüsschen. In ’t Letien: bellis perennis. Bellis beteikent sjoon (Fr. belle), perennis is euverjaorig, euverblievend. ’t Meiblömke heisj in weier anger dialekte ‘n greensjebleumke of ‘n lelietje van dalen (bv. in Valkeberg). Van de meiraenge krigs te ‘ne meisjeut, ‘ne sjnelle gruij. Meiraenge is zachte, plezeierige raenge. Óze meikaever is mee bekènd es klaever(t) of mölder, kappesiender of meikitsj. De larve van de meikaever vraete aan de wortele van buim. Pès in de jaore 70 woort DDT gebroek óm ze te besjtrieje. Reinhard Mey sjreef daoróm in 1974 ’t leidje: Es gibt keine Maikäfer mehr.

Mei-köppelke en mei-den

In sómmige dörper organiseierde de jónkheid jeder jaor ’t meiköppelkes-aafroupe. De opzèt hievan waar dat sjnake en mechelkes same activiteite koosjte óngernumme, ómdat die normaal gesjeije zoute in de kirkbenk en op de sjole. Gans, gans vruiger moosj de jóng zien maedje op de eesjte zóndig nao ’t aafroupe aan de kirk aafhaole. Dan koosj jederein zeen wae aan wae gekoppeld waar. Dan waar ’t meines! Hae moosj zich bie de awwesj van ’t maedje laote zeen en ’t maedje waar verplich mit häöm nao feeste en dansaovende te gaon. ’t Koppel bleef minstes biejein pès nao de kirmes. Waat ‘ne tied! In dezen tied (2022) make ze ruzing euver ’t kappe van ‘ne mei-den!

Pès de volgende maondj. Blief gezóndj. Reacties: johnhertogh@gmail.com.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee