Loonkloof via cao’s verkleind: ‘nivellering’ leidt tot scheve ogen

In de zorg is stevig actiegevoerd voor een beter salaris en minder werkdruk. De lonen stijgen nu, maar niet voor iedereen even veel. 

In de zorg is stevig actiegevoerd voor een beter salaris en minder werkdruk. De lonen stijgen nu, maar niet voor iedereen even veel. © ANP/HH

Laagstbetaalden krijgen er in cao’s die worden afgesloten vaak meer bij dan hun hoger ingeschaalde collega’s. Deze cao-nivellering leidt binnen organisaties tot scheve ogen.

Connie de Jonge

Bij de politie krijgt een jonge agent er dit jaar 4 procent bij, zijn ervaren collega hooguit 3,4 procent. In de zorg is het verschil nog groter. Binnen hetzelfde ziekenhuis krijgt de een er 4 procent bij, de ander 10.

Uit een inventarisatie van De Telegraaf blijkt dat vakbonden en werkgevers in steeds meer cao’s verschillende salarisstijgingen afspreken. Vaak met het argument dat de torenhoge inflatie vooral de lagere inkomens treft. Ook lopen werkgevers vast vooruit op de door het kabinet beloofde verhoging van het minimumloon naar 14 euro per uur in 2024. In de horeca worden starters en leerlingen sinds de nieuwe cao beter betaald.

Kritiek

Niet iedereen is blij met de nieuwe cao-afspraken. Cao-expert Henk Strating vindt het geen goede ontwikkeling. „Een collectieve arbeidsovereenkomst is niet bedoeld voor inkomenspolitiek. Wat je nu ziet is een nivelleringsoperatie. Je drukt het loongebouw in elkaar, zeker als bonden en werkgevers dit een paar jaar achter elkaar afspreken. Prima hoor, als je vindt dat je de lagere inkomens meer moet compenseren. Maar het is aan de politiek om daar dan, bijvoorbeeld via de belastingen, wat aan te doen.”

Strating is niet de enige die de ontwikkeling met argusogen volgt. Voorzitter Nic van Holstein van de vakbond voor professionals VCP krijgt verontwaardigde reacties vanuit de achterban, die vooral bestaat uit middengroepen en hoger personeel. „Iemand met een modaal inkomen heeft net zo goed last van de dure boodschappen”, zegt hij. „Als werkgever moet je ervaring en opleiding op deze krappe arbeidsmarkt ook waarderen. Je kunt er op wachten dat dit gaat schuren.”

Bij Tata Steel is dat al het geval. Liefst 93 procent van de FNV-leden sprak zich bij het staalbedrijf uit voor de nieuwe cao. Maar onder de hogere functies was een bijna net zo groot percentage tegen. Ook bij warenhuis de Bijenkorf wordt er gemord. Een werknemer die anoniem wil blijven: „Wat heb ik aan een vakbond als ik er dit jaar maar 0,5 procent bij krijg?” In de dit voorjaar afgesloten cao stijgen de salarissen in de onderste vijf schalen met 2 procent. De rest krijgt, afhankelijk van het waarderingssysteem, tussen de 0,5 en 2,5 procent.

‘Geen opzet om te nivelleren’

Volgens werkgeversvereniging AWVN is het geen opzet om te nivelleren. „Ik zie deze cao’s vooral als bewijs dat bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen”, zegt de woordvoerder. „Ze zien dat de koopkracht onder druk staat en hebben met een groot personeelstekort te maken. Als vakbonden dan vooral meer geld eisen voor de lagere functies, houden wij dat niet tegen. Zij krijgen daarvoor blijkbaar voldoende steun vanuit hun achterban.”

FNV-vicevoorzitter Zakaria Boufangacha wijst kritiek op het cao-beleid van de hand. „Die komt vooral van de mensen die het goed hebben”, zegt hij. „Maar als iedereen hetzelfde percentage krijgt, maak je de kloof tussen hogere en lagere inkomens alleen maar groter. Wij hebben dat jarenlang geaccepteerd. Maar als je 10.000 euro per maand verdient en je krijgt er 3 procent bij, dan is dat een veel hoger bedrag dan wanneer je 3000 euro verdient. Dat willen we niet meer.”

Lees ook: Fikse loonsverhogingen, maar toch zien economen de koopkracht een deuk oplopen

Dat nivellering een taak is voor de politiek en niet voor de sociale partners vindt hij onzin. „Wij staan aan de lat. Wij moeten zien dat de winst bij bedrijven eerlijker wordt verdeeld.”

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee