Onderzoek: technologie kan tekort aan 110.000 banen in de zorg oplossen

Print
Onderzoek: technologie kan tekort aan 110.000 banen in de zorg oplossen

Foto ter illustratie.  Afbeelding: Getty Images

Het grote personeelstekort in de zorg kan voor een groot deel opgelost worden met behulp van bestaande, medische technologie. Zo staat in een rapport van Gupta Strategists, dat onderzoek deed naar de inzet van technologie in de zorg.

Dat gebeurde in opdracht van FME, de ondernemersorganisatie voor de technologische industrie. Minister Kuipers van Volksgezondheid tempert de verwachtingen voor de korte termijn. „Als door corona de drukte in de ziekenhuizen weer toeneemt dit najaar zijn de personeelsproblemen nog niet opgelost. Vergeet het maar”, zei de bewindsman maandag bij het in ontvangst nemen van het rapport.

Op dit moment is er een tekort van 48.600 werknemers in de zorg. Volgens de laatste arbeidsmarktprognoses loopt dat tekort op tot 135.000 werknemers in 2031. Technologie kan volgens de onderzoekers de benodigde verlichting brengen op de steeds krapper wordende arbeidsmarkt in de zorg.

Allereerst kan technologie preventief werken. Bijvoorbeeld door de kans op een complicatie te verkleinen, zodat minder vervolgzorg nodig is, of door mensen in staat te stellen beter voor zichzelf te zorgen bijvoorbeeld met een app. Daarnaast kan medische technologie bijdragen aan efficiëntere inzet van zorgpersoneel. Op die manier kan dezelfde groep zorgmedewerkers meer zorg leveren.

Bijvoorbeeld doordat technologie de duur van medische handelingen verkort of doordat robots en algoritmes taken overnemen. Met de inzet van technologie kan ook de belasting voor het zorgpersoneel verkleind worden. Tot slot kunnen administratieve taken geautomatiseerd worden, zodat personeel daar minder tijd aan hoeft te besteden.

Verzorgendentekort

Met name in de ouderenzorg en ziekenhuiszorg worden grote tekorten verwacht. In deze twee branches werken ruim 750.000 werknemers (59 procent van al het zorgpersoneel) en zijn straks bijna 100.000 werknemers te weinig (73 procent van het totale tekort in 2031).

Er ontstaat vooral tekort aan verzorgenden en verpleegkundigen, op mbo- en hbo-niveau. Het verwachte tekort aan artsen blijft beperkt tot 1.400 medewerkers. Dit zijn overwegend specialisten ouderengeneeskunde en artsen voor verstandelijk gehandicapten.

Lees ook: Personeelstekorten: ‘Maak het werk aantrekkelijker’

In het maandag verschenen rapport maakten de onderzoekers een koppeling gemaakt tussen de tijdsbesteding van zorgpersoneel aan taken en technologische oplossingen. „Daaruit kwam naar voren dat we met bestaande technologie ongelooflijk veel kunnen doen”, vertelt Lissy van de Laar van Gupta Strategists.

Onderzoek: technologie kan tekort aan 110.000 banen in de zorg oplossen
Minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid.  Foto: ANP/HH

Wanneer medische technologie optimaal benut wordt, zijn 110.000 zorgmedewerkers minder nodig. En dat komt dus aardig in de richting van het aantal van 135.000 medewerkers dat in 2031 extra nodig is, zo concluderen de onderzoekers.

Trage implementatie

Maar als die bestaande technologie voorhanden is, waarom is dit probleem dan nog niet opgelost? „De implementatie gaat te langzaam. Daar ligt een probleem”, vertelt de onderzoekster. „De urgentie van het personeelstekort wordt op de afdeling zeker gevoeld, maar managers en bestuurders focussen toch teveel op het aantrekken van nieuwe medewerkers. Dat is makkelijker dan de zorg anders in te richten.”

Minister Kuipers, die de uitkomsten van het onderzoek op alle andere punten onderschrijft, herkent dit niet. „Ook bij de manager is de urgentie van dit probleem heel duidelijk. Het personeelstekort staat bij managers met stip op plek één, twee en drie van hun prioriteitenlijst.”

De invoering van nieuwe technologie vraagt wel wat van zorgmedewerkers, erkent Kuipers: „Mensen die in de zorg werken, zijn vaak ontzettend bevlogen. Als je iets nieuws introduceert, betekent dat soms dat je iets anders los moet laten, en dat is vaak lastig.”

Te kleine schaal

Wat ook niet meehelpt bij het invoeren van meer technologie in de zorg, is een gebrek aan kennis. Van de Laar: „Nog te vaak wordt gedacht: ’Ojee, de robot gaat mijn baan overnemen’, maar dat is niet zo. Technologie gaat jou helpen je werk goed te kunnen blijven doen.”

Verkeerde financiële prikkels zijn ook een reden om de invoering van technologie niet te omarmen. „Het is nu vaak risicovol om te investeren in technologie. Een deel van de baten valt vaak elders dan waar men er geld in stopt”, zegt Van de Laar.

Lees ook: Een carrièreswitch naar de zorg: velen willen wel, maar salaris en werkdruk zijn drempels

Tot slot is de huidige schaal van technologische vernieuwing te klein, aldus Van de Laar. Iedere zorgorganisatie start zijn eigen project. „Maar in je eentje kom je er nauwelijks uit.” Daar ligt volgens minister Kuipers een belangrijke sleutel. „Nu hebben zorginstellingen hun eigen systeem, hun eigen data. Dat is een hardnekkig probleem. Er moet meer samengewerkt worden.”

De minister is voorstander van het gebruik van meer technologie in de zorg. „Het is belangrijk om te blijven ontwikkelen. Want als je bijvoorbeeld 10% minder oncologisch personeel nodig hebt door inzet van technologie, kun je drie jaar vooruit. Maar daarna loop je toch weer vast. Dus verdere ontwikkelingen zijn nodig.”

Al jaren bezig

Het is overigens niet zo dat er helemaal niets is gebeurd om de personeelsproblemen in de zorgsector op te lossen. Al jaren wordt gezocht naar oplossingen om werken in de zorg aantrekkelijker te maken. De meest genoemde oplossingen zijn: meer loon, en betere secundaire arbeidsvoorwaarden zoals voorrang op (huur)woningen in grote steden en betere kinderopvang.

Ook zou het voor verpleegkundigen en verzorgenden makkelijker moeten zijn om carrière te maken. Door betere opleidingsmogelijkheden en meer zeggenschap op de werkvloer. Het aantrekken van zorgpersoneel uit andere landen en ook het potentieel benutten van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt worden genoemd als extra oplossingen voor het oplopende tekort.

Deze maatregelen hebben wel effect, want de instroom van zorgpersoneel nam toe, zo blijkt uit het rapport van Gupta. Maar het totaal aantal werknemers is beperkt gestegen, vanwege de hoge uitstroom van zorgpersoneel.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee