De grafheuvel in de Exdel: herinnering aan de bronstijd vandaag de dag nog zichtbaar

Bij de grafheuvel staat een informatiebord van Natuurmonumenten. 

Bij de grafheuvel staat een informatiebord van Natuurmonumenten. © Martin van der Weerden

Landgraaf -

In de rubriek Van Nul tot Nu gaat Martin van der Weerden in op de veelzijdige historie van deze regio. Ditmaal over de grafheuvel in de Exdel in Landgraaf.

Martin van der Weerden

Ruim 4000 jaar geleden leefden er al mensen in het huidige Parkstad. De grafheuvel op de grens van Nieuwenhagen en Schaesberg herinnert daar nog aan. Midden in het bosrijke gebied De Exdel ligt een afgeplatte heuvel met palen eromheen, waar je zo maar aan voorbij zou lopen. Gelukkig wijst het informatiebord van Natuurmonumenten je er op dat het hier gaat om een grafheuvel uit de bronstijd, ongeveer 2000 tot 800 jaar voor het begin van onze jaartelling.

Revolutie

Het gebruik van brons – een mengsel van koper en tin – was een ware revolutie voor de vervaardiging van gereedschappen, wapens en sieraden. In de bronstijd kwamen vergelijkbare grafheuvels in een groot gebied van Scandinavië tot Frankrijk voor. Over een stenen grafkamer van vooraanstaande persoonlijkheden werd een aarden heuvel opgeworpen. De overledene kreeg grafgiften mee, zoals aardewerk in de typische vormen van de zogenaamde ‘bekerculturen’, vuurstenen dolken, pijlpunten en bijlen. Langzamerhand veranderde het begrafenisritueel en werd bijvoorbeeld een gewei of bronzen producten meegegeven. In plaats van begraven kwam cremeren steeds meer voor. In de helling van de heuvels werden ook anderen begraven. Met de opkomst van het christendom in de latere Romeinse tijd verdween het gebruik van de grafheuvels helemaal.

Overwoekerd

In 1957 maakte amateurarcheoloog Christiaan Beckers de wetenschappelijke wereld attent op de grafheuvel in de Exdel. Sindsdien is er veel onderzoek gedaan en het respect voor de heuvel toegenomen. Dat was ook hard nodig. De heuvel was overwoekerd en her een der gehavend door gelukszoekers die hoopten hier een schat te vinden. Door grootschalige inspanning is de heuvel inmiddels opgewaardeerd.

Jo Kobben schreef in het jaarboek van de Heemkundevereniging Landgraaf een informatief artikel over de grafheuvel. Omroep Landgraaf maakte er een aflevering van voor de binnenkort te verschijnen reeks over 40 jaar Landgraaf.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee