Ongehoord Nederland verspreidt volgens Ombudsman NPO onjuiste informatie en schendt NPO-code

Print
Ongehoord Nederland verspreidt volgens Ombudsman NPO onjuiste informatie en schendt NPO-code

Arnold Karskens, oorlogsverslaggever en voorzitter van de nieuwe publieke omroep Ongehoord Nederland.  Afbeelding: ANP / PETER HILZ

Omroep Ongehoord Nederland (ON) verspreidt aantoonbaar onjuiste informatie en schendt daarmee de journalistieke code van de NPO. Dat is de conclusie van de Ombudsman van de NPO, die na een aantal klachten onderzoek deed naar de uitzendingen van de nieuwe omroep. ON zendt vanaf half februari twee keer per week het programma Ongehoord Nieuws uit.

Uit het onderzoek blijkt dat in publicaties van Ongehoord Nederland de journalistieke code van de NPO op diverse punten geschonden is. Het gaat dan onder meer om schending van de code op het punt van betrouwbaarheid en daardoor het passief en actief bijdragen aan verspreiding van aantoonbaar onjuiste informatie. Ook wordt onjuiste informatie niet gecorrigeerd en worden meningen niet voldoende gescheiden van feitelijke informatie.

„Journalistieke programma’s bij de publieke omroepen zijn geen open podium en de presentator is geen doorgeefluik”, stelt NPO-Ombudsman Margo Smit. „Dat is bij omroep ON nu met regelmaat wel zo.” Smit stelt in haar rapport dat zij „niet eerder in korte tijd zoveel verzoeken kreeg om onderzoek naar twee specifieke programma’s van één omroep.”

De journalistieke code, die Ongehoord Nederland heeft ondertekend, stelt dat informatie betrouwbaar moet zijn en gecheckt moet worden. In journalistieke programma’s van ON wordt volgens de Ombudsman ruimte gegeven aan aantoonbaar onjuiste informatie. Dat gebeurt passief wanneer een presentator niet doorvraagt of aantoonbaar onjuiste informatie geuit door gasten niet tegenspreekt, en actief in eigen teksten van presentatoren of in reportages met aantoonbaar onjuiste opmerkingen en niet-bevraagde aantijgingen.

Meningen

In de onderzochte ON-programma’s zitten vooral meningen van gasten, aldus de Ombudsman. „Het maken van een opiniërend programma is geen vrijbrief voor het uit het oog verliezen van journalistieke normen en afspraken”, stelt Smit. „In een journalistieke productie moet het bij de publieke omroepen niet om ‘het prettige gesprek’ gaan of om het vrij baan geven aan meningen. Wel om het betrouwbaar informeren van het publiek op basis van feiten. Van omroepen mag geëist worden dat ze zich houden aan de afgesproken normen in journalistieke code, die hebben ze allemaal onderschreven. Ook moeten ze zich houden aan de in de Mediawet beschreven én gezamenlijk aanvaarde uit te dragen waarden. Betrouwbaarheid hoort daar ook bij.”

Lees ook: ‘Ongehoord’ tegengeluid: hoe oorlogsverslaggever Arnold Karskens – die volgens hemzelf Jezus ontmoette – omroepbaas werd

De Ombudsman stelt ook dat voor het publiek niet duidelijk is „wat de journalistieke normen en waarden zijn van de NPO, welke consequenties er zijn als die genegeerd worden, en wie sancties kan opleggen. Zo wordt duidelijk hoe er vóór het publiek en met publiek geld journalistiek bedreven wordt”. Organisaties als de NPO en het Commissariaat voor de Media kunnen bij overtreding wel sancties opleggen.

De omroep van Arnold Karskens kreeg in 2021 van toenmalig mediaminister Arie Slob de aspirant-status, op voorwaarde dat de omroep „dezelfde ideeën over onafhankelijke journalistiek” deelde als andere omroepen binnen de NPO. Ondanks de voorwaarden van Slob liet het ministerie van OCW de afgelopen maanden weten dat er vanuit het ministerie geen toezicht wordt gehouden op de inhoud van de programma’s die Ongehoord Nederland maakt.

Uslu laat zaak-Ongehoord Nederland bij NPO, houdt ‘gepaste afstand’

Staatssecretaris Gunay Uslu (Cultuur en Media) gaat zich nu nog niet bemoeien met de zaak-Ongehoord Nederland (ON). De ombudsman van de NPO Margot Smit concludeerde dinsdag dat ON aantoonbaar onjuiste informatie verspreidt en zich niet houdt aan de journalistieke code van de NPO. De staatssecretaris laat via een woordvoerder weten dat het nu aan de NPO is om te bepalen of en zo ja welke stappen de omroep gaat ondernemen.

„Ik heb vertrouwen in ons systeem waarin de media zichzelf goed organiseren en controleren”, aldus de staatssecretaris. Ze gaat de kwestie „natuurlijk met belangstelling volgen, op gepaste afstand”. Uslu heeft vaker gezegd zich niet met de inhoud van programma’s te willen bemoeien. Wel zei ze dat ook op ON niet álles gezegd of uitgezonden mag worden. Zo moet de omroep zich houden aan de Mediawet en journalistieke codes.

Smit schrijft in haar rapport dat ON „passief en actief” de codes heeft geschonden doordat presentatoren niet doorvroegen of aantoonbaar onjuiste informatie niet tegenspraken. Ook worden feiten en meningen niet duidelijk genoeg van elkaar gescheiden in het programma. „Journalistieke programma’s bij de publieke omroepen zijn geen open podium en de presentator is geen doorgeefluik”, aldus Smit. „Dat is bij omroep ON nu met regelmaat wel zo.”

De NPO geeft aan te overwegen om omroep Ongehoord Nederland „een maatregel op te leggen” na de harde conclusies van de Ombudsman over de omroep. Verder meldt de publieke omroep dat de conclusies „echt zorgen baren”. De NPO kan nog niks zeggen over de aard van de maatregelen en hoopt volgende week met een duidelijke reactie te komen.

Uit het rapport van de Ombudsman komt naar voren dat Ongehoord Nederland (ON) aantoonbaar onjuiste informatie verspreidt en daarmee de journalistieke code van de NPO schendt. De Journalistieke Code, die Ongehoord Nederland heeft ondertekend, stelt dat informatie betrouwbaar moet zijn en gecheckt moet worden. In journalistieke programma’s van ON wordt volgens de Ombudsman ruimte gegeven aan aantoonbaar onjuiste informatie.

De omroep van Karskens kreeg in 2021 van toenmalig mediaminister Arie Slob de aspirant-status op voorwaarde dat de omroep „dezelfde ideeën over onafhankelijke journalistiek” deelde als andere omroepen binnen de NPO. Ondanks de voorwaarden van Slob liet het ministerie van OCW de afgelopen maanden weten dat er vanuit het ministerie geen toezicht werd gehouden.

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & app. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word digitaal abonnee