Van nul tot nu Parkstad: De avontuurlijke ‘bergmeester’ Goossen van Vreeswijk in de 17de eeuw onderzocht mijnbouwmogelijkheden in Zuid-Limburg

 © archief De Limburger

Heerlen -

In de rubriek Van Nul tot Nu gaat Martin van der Weerden in op de veelzijdige historie van deze regio. Ditmaal over de zeer ervaren voorlopers van de latere mijningenieurs.

Martin van der Weerden

Bij weinigen zal er een belletje gaan rinkelen bij de naam van bergmeester Goossen van Vreeswijk. Hij laat omstreeks 1670 het driedelige Het cabinet der mineralen, metalen en berg-eerts verschijnen. Een boekwerk dat ook nog bij hedendaagse deskundigen respect afdwingt vanwege de schat aan waardevolle mijnbouwkundige informatie.

Mijnbouwmogelijkheden

 © Martin van der Weerden

Goossen van Vreeswijk is dan al enkele tientallen jaren actief geweest voor de Nederlandse Oost- en West-Indische Compagnieën, maar ook voor de Franse concurrent in Canada. Hij is gewild vanwege zijn brede wetenschappelijke kennis, die hij daadkrachtig combineert met vaak waaghalzig onderzoek op locatie. Hij reist de halve wereld af, maar onderzoekt ook mijnbouwmogelijkheden dichterbij, onder andere rond Aken, Luik en Zuid-Limburg. Hij bezoekt daar ‘koolbergen die aan de inwoonders veel voordeel geven.’

Bodemschatten

Maar andere grondstoffen hebben toch meer zijn belangstelling: ijzer, lood, tin, koper en kalamijn. Over dat laatste weet hij te melden dat dit overvloedig aanwezig is westelijk van Aken en Stolberg. Hij bedoelt het huidige Kelmis (La Calamine) en Moresnet. Het wordt gebruikt om rood koper geel te maken (de productie van messing) ‘soo schoon als ergens ter wereld kan zijn’. In het dichtbijgelegen Luickerland vermeldt hij nog Blieberg, Bleiberg in het Duits en Plombières in het Frans. Ook deze plaatsnaam verwijst naar de aanwezige bodemschatten, namelijk lood.

Rampjaar

In 1672 moet Goossen van Vreeswijk deze voor hem interessante gebieden verlaten vanwege ‘de sware oorlogen en ellenden, die het lieve Vaderland geplaegt hebben.’ Tijdens dit zogenaamde Rampjaar houden vooral de troepen van Lodewijk XIV hevig huis in het zuidelijke deel van Nederland. Hij trekt zich terug in Amsterdam om zich voorlopig te beperken tot laboratoriumarbeid.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal