Van nul tot nu Beek: Terdoodveroordeelde Wies Moens vond onderdak in Neerbeek

Het graf van Wies Moens in Neerbeek. © Heemkundevereniging Beek

Beek -

Tussen de grafstenen op het kerkhof van Neerbeek staat er eentje die in meerdere opzichten opvalt. Het betreft een Keltisch stenen kruis met daarop de afkortingen AVV (Alles voor Vlaanderen) en VVK (Vlaanderen voor Kristus). Verder staat er een afbeelding van een ‘Blauwvoet’, een zeearend op. Het is het graf van Margaretha Tas en haar echtgenoot, de Vlaamse schrijver Wies Moens

Paul Mennens - Heemkundevereniging Beek

Moens werd geboren op 28 januari 1898 in St.-Gillis-Dendermonde, stierf op 5 februari 1982 in het St.-Barbaraziekenhuis in Geleen en werd in Neerbeek begraven.

De Vlaamse Beweging

Wies Moens was tijdens zijn middelbare schooltijd in Dendermonde lid van het Vlaams Studentengilde ‘Jong maar Moedig’. In het begin was de Vlaamse Beweging een taalbeweging. Het middelbaar en hoger onderwijs was in die tijd in Vlaanderen Franstalig en het streven naar Nederlandstalig onderwijs was aanvankelijk het belangrijkste strijdpunt. De taalbeweging groeide uit tot een brede maatschappelijke beweging: de materiële, sociale en geestelijke achterstand van Vlaanderen ten opzichte van het Franstalige deel moest ongedaan worden gemaakt.

Ontplooiingskansen

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de Franstalig universiteit van Gent met hulp van de Duitse bezetter vernederlandst. Wies Moens schreef zich in oktober 1916 in aan de Wijsbegeerte- en Letterenfaculteit. In deze periode ontplooide Wies Moens allerlei activiteiten om het Vlaamse volk ontplooiingskansen te bieden en het te doordringen van de Vlaamse Zaak.

Meteen na de oorlog werd Moens op 13 december 1918 in verband met de genoemde inschrijving en de aan de dag gelegde activiteiten opgepakt en werd hij tot vier jaar cel veroordeeld. Gedurende zijn gevangenschap schreef Moens zijn meest bekende werk Celbrieven. De schrijver-activist Moens ontwikkelde zich tot de belangrijkste theoreticus van de radicale Groot-Nederlandse gedachte: Vlaanderen, Nederland en het Nederlandstalige gedeelte van Frankrijk, vormen een culturele eenheid.

Zender Brussel

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte Moens twee jaar voor de Vlaamse Omroep ‘Zender Brussel’. Hij moest al zijn werkzaamheden voor de omroep onder toeziend oog van de Duitsers verrichten. Na de bevrijding woonde Moens op verschillende onderduikadressen in Vlaanderen. Op 17 mei 1947 werd hij wegens zijn nationalistische opvattingen en collaboreren met de Duitsers ter dood veroordeeld. Hij had dit zien aankomen en was naar Zuid-Limburg gevlucht.

Moens leefde aanvankelijk onder het pseudoniem Gerard Dijkman en hij werkte bij de Heerlense boekhandel Winants. Zijn ware identiteit werd achterhaald en hij werd opgepakt en in afwachting van zijn uitlevering aan België ingesloten. Veel Noord-Nederlandse kunstvrienden onder anderen de dichteres Henriëtte Roland Holst, hebben zich ingezet om hem vrij te krijgen. Deze acties leidden tot het niet-uitleveren en de vrijlating van Moens. Hij werd staatloos burger en ging met zijn vrouw in Neerbeek wonen. Moens woonde in Neerbeek op twee adressen, Aldenhofstraat 75 en Carthylhofstraat 9.

Genade

In 1950 werd hij als docent Nederlands aangesteld op het Theresia-college van de paters Karmelieten in Geleen en was een van de oprichters van Geleense Volksuniversiteit. In december 1968 weigerde hij gebruik te maken van de genademaatregel, nadat zijn doodstraf werd omgezet in een gevangenisstraf van twintig jaar.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal