Ós Modesjtaal: Ónwaer, waer veur heite bliksem?

 © ING Image

Sittard -

Ein rubriek euver ’t gebroek van ós modesjtaal, dialek, plat, Limburgs.

John Hertogh i.s.m. Veldeke Krènk Zitterd-Gelaen-Bor

Euver ónwaer, hómmelwaer en hómmelbeeskes

Dees daag mous ich dènke aan ’t leidje van Sjra Puts: ‘Waat ein waer, waat ein waer, waat ein waer vandaag’. Dat koum door ‘n fórsje hómmelsjoel. Hómmele beteikent ‘vanoet de wiedte dóndere’. En dat deig ‘t. Daonao zoug ich ouch väöl dónderbeeskes, ouch waal hómmelbeeskes genuimp. Dat zeen klein insekte, op zien Holles tripse genuimp. Ze kènne neit goud vleige en lanje daoróm dèks op oos hoed, wo ze beheurlik kènne kriebele. ’t Is vervaelend mer ze sjtaeke neit.

Ein hómmel brómp, mer deit ouch gein kaod

Hómmel kump van ’t Dutsje woord Hummel, wat letterlik zoemer beteikent. In ‘t Frans is ‘t le bourdon en dat is ouch ’n instrumènt. De hómmel heisj in ‘t Letien bombus. En dat kump weier van ’t Griekse bómbos, waat ouch zoemer betei-kent. In ’t Zittesj beteikent bambósj: flink feeste! ’t Is dao hommeles beteikent d’r is gedónder. Of ‘t op Hommelheide in Zöstere mee hómmelt es urges angesj weit ich neit. In mienen tied heisjde dat natuurbad nog de Bagger. Dao höb ich lere zjwömme mit ‘ne opgepompde vrachwagebènnebandj!

Op ‘t eesjte gezich liek de hómmel op ein bie. Ze is allein groter en ze is bedèk mit zjwarte, gaele of oranje haore. Hómmels doon eigenlik gein kaod. Ze lieke geveerlik en vleige róndj mit een dónker brómgeluid. Jus wie bieje verzamelen ze bloumemael (stuifmeel) en nectar. Dat vleige ze nao hun nès. Ze verzamele mer wenig honing. ’t Zeen euveriges besjermde beeskes.

Waerleich of heibrandj

Es ‘t bliksemp zónger hómmelsjlaeg nuime veer dat waerleich of heibrandj. Me heurt ’t neit, mer zuut ’t waal. Angs veur ónwaer en/of bliksem heisj astrafobie. Ein anger woord veur bliksem is sjittering of glans.

Heite bliksem is gans get angesj! Dat is sjtamppot van aerpel, unne en eppel en wurt ouch waal appelepröl of hemel en aerd genuimp. De aerd sjleit op de aerpel en de hemel op de eppel. Me it/out gebakke bloudwoosj of sjpek d’r bie. Tensjlotte: En es bie ein vrouw of maedje de óngerrok te zeen is zaet me:…’t bliksemp.

Pès de volgende maondj. Blief gezóndj. Reacties: johnhertogh@gmail.com.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal