Studie: significante rol mogelijk voor kerncentrales in Nederlandse energiesysteem

Hoewel er in de Tweede Kamer een ruime meerderheid voor meer kernenergie te vinden is, komen plannen daaromtrent maar niet van de grond. © Matty van Wijnbergen/De Telegraaf

Zowel grote als kleine kerncentrales kunnen een ‘significante rol’ in het Nederlandse energiesysteem gaan vormen én bijdragen aan het verminderen van onze afhankelijkheid van import van zeldzame (fossiele) grondstoffen. Dat blijkt uit een grote studie die op verzoek van D66-minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) is gemaakt onder leiding van onafhankelijke experts van adviesbureau Witteveen+Bos.

Mike Muller

In het coalitieakkoord van VVD, D66, CDA en CU zijn plannen opgenomen om twee grote nieuwe kerncentrales te bouwen. Ook wordt de levensduur van de bestaande kerncentrale (in Borssele) verlengd, nu daar al decennia veilig C02-vrije stroom wordt geproduceerd. Minister Jetten vroeg diverse onafhankelijk ingenieurs- en adviesbureaus om een scenariostudie te maken naar de rol van meer kernenergie in Nederland. De onderzoekers hebben daarbij recent kennis opgehaald in andere landen waar al kerncentraleprojecten zijn gestart (zoals het Verenigd Koninkrijk, Polen en Finland).

Uit het uitgebreide rapport blijkt dat, als gekozen wordt voor kernenergie en geen overschrijdingen van bouwtijd en budget plaatsvinden, ‘er een significante rol’ voor deze vorm van C02-vrije energie in Nederland plaats krijgt. „Wanneer er geen kernenergie voorkomt in de Nederlandse productiemix, neemt de afhankelijkheid voor import van energie toe”, blijkt ook uit het rapport.

Minder afhankelijk

Daarnaast wordt ons land bij bouw van dergelijke centrales minder afhankelijk van het buitenland. „Kernenergie draagt bij aan het verminderen van de afhankelijkheid van import van zeldzame grondstoffen. De directe en indirecte (in de vorm van producten) grondstoffenbehoefte van Nederland is groot. Deze grondstoffen zijn vooral noodzakelijk om de grote hoeveelheden wind, zon, batterijen, elektrolysers en elektrische auto’s te kunnen realiseren. Kernenergie heeft vergelijkbare grondstoffen nodig, maar per kWh aanzienlijk minder.” Vooral op de langere termijn zal „de relatieve impact van kernenergie toenemen en daarmee de afhankelijkheid van deze grondstoffen afnemen.”

Vaart maken

Hoewel er in de Tweede Kamer een ruime meerderheid voor meer kernenergie te vinden is, komen plannen daaromtrent maar niet van de grond. Vorige week werd door coalitiepartijen VVD en CDA daarom een motie ingediend waarin minister Jetten wordt gemaand om vaart te maken met de plannen. De onderzoekers geven aan dat het van essentieel belang is dat de Rijksoverheid een actieve rol speelt – en ook langjarige zekerheid biedt aan investeerders – om projecten succesvol te maken.

Het bouwen van die centrales, die aan de allerhoogste veiligheidsvereisten voldoen, kan immers jaren duren. De onderzoekers schatten in dat -als nu gestart wordt- over 11 jaar grote centrales in bedrijf kunnen gaan. Daarom moet het Rijk een langjarig perspectief bieden, geven de onderzoekers mee.

‘Forse investeringen’

„Kerncentrales vereisen forse investeringen en de totale ontwikkelperiode waarin er geen inkomsten zijn is lang. Uit de analyse van de verschillende financieringsmodellen blijkt dat het tot lagere kosten leidt voor elektriciteitsconsumenten, als de overheid niet alleen als contractpartij voor een lange termijn afname zorgdraagt, maar tevens actief participeert in de ontwikkelfases. Dit zorgt er met name voor dat de financieringslasten lager zijn.”

Lees ook: Na veel politiek gesoebat begint België met sluiting kerncentrale, terwijl personeel smeekt om uitstel

Deskundigen van Baringa doen de aanbeveling dat de Nederlandse overheid een politiek- en reguleringskader moet maken ‘dat op het vertrouwen van investeerders kan rekenen’. Door nu al kennis te versterken en relaties aan te gaan met bedrijven die kerncentrales kunnen leveren kan Nederland „wederzijds vertrouwen opbouwen en zicht krijgen op passende financiële en technologische kaders waarbinnen een eventuele aanbesteding succesvol kan zijn.”

Opslag afval

Een van de uitgangspunten is verder dat Nederland goed moet nadenken over opslag van radioactief afval. Op dit moment is het beleid dat dit voor minstens 100 jaar wordt opgeslagen in strengbewaakte bunkers van staatsbedrijf COVRA, dat nog voor decennia aan opslagcapaciteit beschikbaar heeft. „De opslagcapaciteit bij COVRA is destijds modulair opgezet, met oog op uitbreiding in de toekomst. Voor meer laag- en middelactief afval kunnen op eenvoudige wijze opslagloodsen worden bijgebouwd.” Dat geldt ook voor de opslag van hoogradioactief afval, aldus de onderzoekers.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal