Van nul tot nu Parkstad: de Spaanse Griep in Heerlen

Jonge mijnwerkers in Heerlen. © Spaarnestad Fotoarchief

Heerlen -

In de rubriek Van Nul tot Nu gaat Martin van der Weerden in op de veelzijdige historie van deze regio. Ditmaal over de Spaanse Griep. Iets meer dan honderd jaar geleden was de wereld in de greep van een andere pandemie: de Spaanse Griep. Ook toen moest de samenleving daar een weg in zien te vinden.

Martin van der Weerden

In het laatste jaar van de Eerste Wereldoorlog dook er een besmettelijke ziekte op waaraan in Spaanse kranten voor het eerst aandacht werd besteed, waardoor de ziekte de Spaanse Griep of Spaanse Ziekte werd genoemd. In feite werd de ziekte verspreid via Amerikaanse soldaten die gingen deelnemen aan de oorlog. In Nederland werd vooral Drenthe hard getroffen, maar ook in Heerlen sloeg de ziekte bijzonder hard toe. Maarten van Wesel dook in krantenartikelen en sterftecijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek en publiceerde zijn bevindingen in De Maasgouw, het kwartaalblad van het Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG).

Staatsmijn Emma

De eerste gevallen in de Mijnstreek werden vermeld op 12 juli 1918. Het betrof achthonderd mijnwerkers van de Staatsmijn Emma. Tien dagen later werd er al gesproken over duizenden besmette mijnwerkers. Oververmoeidheid en slechte voeding vormden waarschijnlijk een sterke voedingsbodem voor de ziekte. Dit had onmiskenbaar zijn invloed op de kolenproductie. De eerste twee sterfgevallen, een in Heerlen en een in Brunssum, onderstreepten de ernst. Het betrof onder anderen een jongeman van ongeveer 20 jaar. Vanaf juli hadden de artsen het extra druk. Zij waren normaal al overwerkt door de vaste stroom patiënten vanuit de mijnen. Nu meldden zich wel 250 patiënten per dag per arts. Het is niet verwonderlijk dat ook artsen zelf ziek werden.

Tweede golf

Vanaf september 1918 leek het ergste gevaar geweken, maar de ziekte kwam in golven telkens terug tot in 1920. Vooral de tweede golf bleek venijnig en kostte de meeste dodelijke slachtoffers. De details over scholen die dichtgaan en complicaties staan in De Maasgouw.