‘Kabinet te stellig over effect avondklok’

De onzekerheden rond het effect van de avondklok in de corona-aanpak zijn door het kabinet te weinig benoemd, vindt de Onderzoeksraad Voor Veiligheid (OVV). Er is ook kritiek op de trage start van de vaccinatiecampagne, die zou zijn veroorzaakt door te halsstarrig vasthouden aan één strategie.

Redactie

Dat concludeert de OVV in het tweede rapport over de aanpak van de coronacrisis. De focus ligt daarin op de periode van september 2020 tot juli 2021. In die maanden begon de vaccinatie-campagne, besloot het kabinet ook om onder meer een mondkapjesplicht in te voeren, de scholen weer te sluiten en een avondklok in te stellen.

Op de invoer van dat laatste paardenmiddel, in januari 2021, valt volgens het OVV het nodige af te dingen. Dat zit hem vooral in de communicatie rond de start van de avondklok. Het kabinet was volgens de onderzoekers veel te stellig over het effect van de avondklok. Het Outbreak Management Team (OMT) had becijferd dat die de opmars van het virus met 8 tot 13 procent zou dempen, maar die voorspelling was met grote onzekerheid omgeven.

Draagvlak

Maar die onzekerheid bleef bij de persconferentie waarin de avondklok werd aangekondigd ‘grotendeels buiten beeld’, concludeert de OVV. Voor het draagvlak helpt het daarbij niet dat het kabinet eerst zegt dat de avondklok als eerste weer de prullenbak ingaat, terwijl het kabinet hem later juist in stand houdt om, naar eigen zeggen, andere versoepelingen mogelijk te maken.

De OVV is daarnaast kritisch over de te halsstarrige aanpak van de vaccinatiecampagne. Het ministerie van Volksgezondheid houdt volgens de onderzoekers lang vast aan de strategie om de prikken grotendeels via de huisartsen te zetten. Daarbij gaat het ministerie ervan uit dat AstraZeneca als eerste beschikbaar komt. Maar dat blijkt uiteindelijk Pfizer te zijn. Dat vaccin moet op zeer lage temperatuur bewaard worden, waardoor huisartsen het niet kunnen zetten.

Flinke vertraging

Omdat er eigenlijk geen alternatieve prikstrategie is, loopt de start van de campagne flinke vertraging op. „Door de eenzijdige focus op het huisarts-AstraZeneca scenario zijn alternatieve scenario’s niet bijtijds voorbereid”, concludeert de OVV.

Die heeft ook op dit vlak kritiek op de communicatie van het kabinet. Dat laat te vaak doorschemeren dat er met het vaccineren ‘licht aan het einde van de tunnel komt’, maar ook daar is onzekerheid over: „Als vervolgens blijkt dat een hoge vaccinatiegraad niet automatsch betekent dat er geen maatregelen meer nodig zijn, ontstaat bij een deel van de bevolking een gevoel van desillusie. Dat heeft niet bijgedragen aan het draagvlak voor de aanpak van de crisis.”

Kritiek op OMT

Ook het OMT krijgt kritiek van de OVV. Het is bijvoorbeeld niet altijd rolvast, door maatschappelijke overwegingen of een gebrek aan mondkapjes te laten meewegen in zijn adviezen, terwijl die puur op medische basis gegeven zouden moeten worden. Het helpt daarbij ook niet dat OMT-leden veelvuldig in de media opduiken en twijfel zaaien over het beleid. De OVV refereert onder meer aan Ernst Kuipers, nu minister van Volksgezondheid, maar in de onderzochte periode nog OMT-lid en beddenbaas.

Hij zegt in april 2021 in een talkshow dat de avondklok geen effect heeft gehad op ziekenhuisopnames. „De opmerking is voor veel mensen onbegrijpelijk in het licht van de zwaarte en duur van de maatregel, los van het feit dat effecten van maatregelen nooit zijn gemeten”, concludeert de OVV.

Lees ook: ‘Met het coronatoegangsbewijs kunnen we sectoren openhouden’

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal