Van nul tot nu Heuvelland: Eindelijk een kerktoren in Banholt

Reconstructietekening van het oorspronkelijke ontwerp van de kerktoren. © Jeanne Dekkers Architectuur

Banholt -

Architect Godfried J. verwachtte het al: Banholt zou in 1874 zijn nieuwe kerkje bouwen maar zonder de daarbij ontworpen kerktoren.

Harry van der Bruggen - Stichting Heemkunde Tebannet

In de 19de-eeuwse Limburgse kerkenbouw was dit niet ongewoon. Dorpen hadden dikwijls haast met een eigen kerkje los van de parochiekerk. Bouwcommissies hadden vaak geldgebrek. Dus werd de bouw van de kerktoren uitgesteld. In Banholt had J. de kerk zo ontworpen dat de klokkentoren daar later gewoon tegenaan gebouwd kon worden.

Ontwerp

Die geplande kerktoren was eenvoudig maar sierlijk. De gevels zouden ‘versnijden’, zodat het zou lijken alsof steeds kleinere blokken opeen waren gestapeld. Boven de hoofdingang zou een timpaan en in de voorgevel zou een rosette komen. De torenspits had aan de vier zijden identieke pignons (dakgevels). Een koperen bol met een kruis bekroonde de spits.

Opeenvolgende generaties Banholtenaren bleven streven naar de realisering van dit sierbouwwerk. De tekeningen, de voorwaarden en het bestek uit 1873 bleven binnen handbereik, de toenmalige begroting werd steeds aangepast aan nieuwere tijden. Maar de achtereenvolgende rectors en hun kerkbesturen hielden de boot af. Zij klaagden over de slechte tijden. Onderhoud van het kerkgebouw, van de Kerkplei en de rectorswoning waren kostbaar. En het Banholtse gebedshuis functioneerde toch ook heel goed zónder toren?

Burgerinitiatief

Nu namen de inwoners het initiatief. Er werd gecollecteerd in het dorp. Er kwamen bedragen beschikbaar uit erfenissen. Men doneerde land voor brikken. Vrijwilligers kwamen leem steken en bakten de brikken, transporteerden gratis de bouwmaterialen en leverden hand-en-spandiensten. Ten slotte werden de kerkmeesters geïntimideerd. Er groeide commotie in het dorp. Het kerkbestuur vreesde ‘toestanden zoals tijdens de Kerkstrijd’. In 1922 werd uiteindelijk besloten tot de bouw van een toren.

Op de eerstvolgende vergadering van het kerkbestuur ontvouwde rector E. de bouwplannen. Nu vernam het rectoraat dat het ontwerp van Godfried J. terzijde was geschoven en diens plannen van tafel waren geveegd. In plaats daarvan zou een toren gebouwd worden bestaande uit vier rechte muren, ontworpen door de jonge architect Nic. R. uit Sittard.

De Banholtse kerkgangers adopteerden de vierkante toren. Hij werd een vertrouwd herkenningspunt in het Heuvelland, een baken voor menig wandelaar en fietstoerist. Onlangs vierde de St.-Gerlachusparochie in Banholt zijn eeuwfeest.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal