Streep door bouwvrijstelling stikstof kan zorgen voor vertraging in de bouw

Streep door bouwvrijstelling stikstof kan zorgen voor vertraging in de bouw. © De Telegraaf

Bouwprojecten mogen niet meer automatisch toestemming krijgen om tijdelijk stikstof uit te stoten. De Raad van State heeft woensdag geoordeeld dat de zogenoemde bouwvrijstelling juridisch niet houdbaar is.

Redactie

Als een bouwproject leidt tot stikstofneerslag in een kwetsbaar natuurgebied, is nu weer een natuurvergunning nodig. De uitspraak kan gevolgen hebben voor de hele bouwsector, per project moet weer een stikstofberekening worden gemaakt.

Met de vrijstelling was voor de bouw, aanleg en sloop van onder meer woningen, energieprojecten en wegen geen natuurvergunning nodig. Voor stikstofuitstoot dichtbij natuurgebieden, met een mogelijk negatief effect op deze natuur, is dat vanaf nu wel weer vereist.

Concreet

Het ging bij de hoogste algemene bestuursrechter concreet om de bouwvrijstelling van het megaproject Porthos. Dat project draait om opslag van CO2 van de industrie in de Rotterdamse haven in een leeg gasveld onder de Noordzee. Mobilisation for the Environment (MOB) wees erop dat het project stikstofneerslag veroorzaakt in beschermde natuurgebieden. De vrijstelling klopt volgens de milieuclub juridisch gezien niet.

Dit is niet het einde van het Porthos-project, benadrukt de Raad van State. Er is gericht onderzoek nodig naar mogelijke stikstofneerslag tijdens de bouw. Dat onderzoek is al gedaan, maar Porthos had het te laat in de procedure ingediend. MOB krijgt daarom zes weken de tijd om op dit onderzoek te reageren. Daarna gaat de rechtszaak over Porthos verder.

Europese natuurbeschermingsrecht

Volgens de Raad van State was er geen andere mogelijkheid dan een streep zetten door de bouwvrijstelling. Dat komt omdat de vrijstelling niet voldoet aan het Europese natuurbeschermingsrecht. De overheid had aangekondigde maatregelen tegen stikstofuitstoot gebruikt als onderbouwing voor de bouwvrijstelling, maar die mogen volgens het Europese recht pas worden meegenomen als de maatregelen ook echt zijn doorgevoerd. De bestuursrechter geeft aan dat er bovendien nog te veel onzekerheid is over hoeveel de maatregelen gaan opleveren.

De bouwvrijstelling was van belang voor de hoeveelheid woningen die gebouwd moeten worden en de energietransitie, ziet de Raad van State. Ze overwoog daarom om het Europese Hof van Justitie te vragen om mogelijkheden om de bouwvrijstelling toch door te laten gaan. Maar zelfs dan waren de onzekerheden te groot, aldus de bestuursrechter. De bouw moet daarom weer terugvallen op de stikstofberekeningen per project. Bovendien is er de mogelijkheid om stikstofuitstoot te compenseren. In sommige gevallen kunnen projecten ook doorgaan als ze van groot maatschappelijk belang zijn, als er geen alternatieven voor zijn en als er compenserende maatregelen worden getroffen om de natuur te beschermen.

Lees ook: Bouwsector wacht gespannen af: zorgt uitspraak Raad van State opnieuw voor flinke vertragingen?

WoningBouwersNL vraagt minister bouwstop te voorkomen

Woonminister Hugo de Jonge moet na de uitspraak van de Raad van State in de Porthos-zaak snel duidelijk maken dat er nog gewoon bouwvergunningen kunnen worden afgegeven. Dat stelt de branchevereniging voor huizenbouwers WoningBouwersNL. Die uitleg aan lagere overheden moet voorkomen dat er een bouwstop komt.

„Wanneer een bouwer kan laten zien dat de tijdelijke en beperkte toename van stikstof gedurende het bouwtraject geen significante gevolgen voor de natuur zal hebben, moet het voor alle betrokkenen duidelijk zijn dat het project gewoon kan worden uitgevoerd”, legt directeur Coen Van Rooyen uit. „Los van welke vrijstellingsregeling dan ook gold dit namelijk altijd al.”

Als dit punt snel duidelijk wordt gemaakt kan worden voorkomen dat de bouw stil komt te liggen, aldus de branchevereniging

Bouwend Nederland: uitspraak RvS drama voor bouwsector

De uitspraak van de Raad van State is dramatisch voor de bouwsector. „Met het schrappen van de generieke bouwvrijstelling gaat Nederland op slot”, waarschuwt branchevereniging Bouwend Nederland.

Door de uitspraak van de RvS moeten alle nog niet vergunde bouwprojecten opnieuw een individuele milieuvergunning aanvragen. „We zijn terug bij af en dit zorgt voor enorme vertragingen met alle schadelijke gevolgen voor huizenzoekers, energietransitie en de Nederlandse economie”, aldus Bouwend Nederland. „Alles moet nu gericht worden op het terugbrengen van de stikstofuitstoot.”

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal