Column: Loonindexering

© Getty Images/Maskot

Het leven van de meeste werknemers is fors duurder geworden. Er is sprake van een ongeziene inflatie, vooral door de hoge energieprijzen. De maand januari nadert: ter compensatie van de inflatie rekenen veel werknemers op een indexering van hun loon. Is een werkgever verplicht om het loon te indexeren? Kan (tijdelijk) worden afgeweken van indexeringsafspraken? Zijn er andere mogelijkheden om werknemers financieel tegemoet te komen? Ine Swennen van Paulussen Advocaten licht het toe.

Ine Swennen - Arbeidsrecht advocaat bij Paulussen Advocaten

Verplichting tot indexering?Een verplichting tot het jaarlijks indexeren van het loon bestaat uitsluitend indien dat is opgenomen in de arbeidsovereenkomst of de CAO, of indien er sprake is van een bestendig gebruik waardoor de werknemer een zogenaamd “verworven recht” op indexering heeft gekregen. Van een verworven recht kan sprake zijn indien een werkgever, die vrijblijvend is begonnen met loonindexering (dus zonder dat dit schriftelijk vastligt), dit jaar na jaar heeft toegepast. Zeker als een werkgever daarbij nooit een voorbehoud heeft gemaakt, mag de werknemer op een bepaald moment ervan uitgaan dat ook dit jaar zijn loon (op dezelfde manier) wordt geïndexeerd. Er is dan stilzwijgend een arbeidsvoorwaarde tot indexering ontstaan.

Wat zijn de indexeringsafspraken?Uit de tekst van de arbeidsovereenkomst en de CAO zal blijken of en in welke mate het loon moet worden geïndexeerd. Is het strikt geformuleerd (bijv. het loon wordt jaarlijks per januari verhoogd met de prijsindexatie conform de CPI alle huishoudens) of laat de afspraak nog ruimte (bijv. het salaris wordt jaarlijks per januari geïndexeerd)? Als de afspraak nog ruimte laat, is relevant hoe de werkgever daaraan de afgelopen jaren invulling heeft gegeven. Werd er bijvoorbeeld de laatste vijf à tien jaar geïndexeerd volgens de CPI? Of werd het ene jaar wel de CPI alle huishoudens gevolgd en het andere jaar niet? Of werd er een voorbehoud gemaakt dat de indexering gelijk moet zijn met wat de werkgever aan haar klanten kan doorberekenen? Om te beoordelen of er een verworven indexeringsrecht is ontstaan, is onder meer relevant wat de werkgever heeft toegekend, hoe lang de indexering is toegepast, wat werkgever en werknemer daarover tegenover elkaar hebben verklaard of juist niet, de kring van werknemers die de indexering heeft ontvangen en de aard van de voor-en nadelen die uit de indexering voor werkgever en werknemer voortvloeien.

Afwijken van indexeringsafspraak?De vervolgvraag is of de indexeringafspraak (bijv. toepassing van de CPI alle huishoudens) ook in de huidige uitzonderlijke omstandigheden onverkort geldt. Is dat wel redelijk? Toen de indexeringsafspraken werden gemaakt zullen de meeste werkgevers namelijk zijn uitgegaan van het bestaande beeld van een al jarenlange inflatie tussen 1 en 2,5%. Daarnaast heeft de inflatie misschien maar een tijdelijk karakter omdat de energieprijzen ook weer fors kunnen dalen?

Klik hier om verder te lezen over afwijkingsmogelijkheden of alternatieven.

Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Neem dan contact op met arbeidsrechtspecialisten Ine Swennen of Lisanne Somers van Paulussen Advocaten.