Van nul tot nu Parkstad: Hazardspelen in vroeger eeuwen

De Kaartspelers, van Paul Cézanne. © archief Martin van der Weerden

Heerlen -

In de rubriek Van Nul tot Nu gaat Martin van der Weerden in op de veelzijdige historie van deze regio. Ditmaal over kansspelen. Ook in het verleden had de overheid het er maar moeilijk mee: de kansspelen. Verbieden, reguleren of er aan verdienen?

Martin van der Weerden

De verschillende overheden die in de 18de eeuw in Limburg de baas waren, bonden telkens weer opnieuw de strijd aan tegen toenmalige vormen van gokken. De gevolgen van gokverslaving waren dan ook alarmerend. Van een verlies van honderden rijksdaalders werd niet meer opgekeken. Soms werden meerdere personen op één avond dermate geruïneerd dat zij tot de bedelstaf gebracht werden. Niet zelden betrof het hier familievaders, die hun vrouw en kinderen in de ellende meesleurden. Berucht was vooral het ‘kaartspel van Bassette’, dat overeenkomsten vertoont met het huidige poker. Het spel werd gespeeld in koffie- en biljarthuizen, maar ook in particuliere woningen. Het veelvuldig gebruik van bier en wijn maakte de deelnemers vaak overmoedig.

Straffen

De Pruisische regering heeft in de haar onderhorige gebieden strenge straffen uitgevaardigd in 1714, 1731 en 1744. Kennelijk zonder veel succes, want dit kaartspel en varianten, zoals de lotto, bleven voorkomen. Vooral tijdens de donkere winteravonden stak het telkens weer de kop op. Ook de Franse revolutionairen, die hier vanaf 1794 de lakens uitdeelden, probeerden het euvel aanvankelijk hardhandig de kop in te drukken.

Pragmatisch

Het latere Franse keizerrijk van Napoleon Bonaparte stelde zich in 1806 pragmatischer op. Er werd een belasting ingesteld op de zogenaamde hazardspelen, die ten goede zou komen aan de plaatselijke politie. Dit was hard nodig, vanwege de lage salarissen van de agenten. Die waren vaak door armoede gedreven gevoelig voor steekpenningen om een oogje dicht te knijpen. In een onderzoek van de prefect van het arrondissement van de Nedermaas werd de jaarlijkse omzet van in onze provincie op 110.000 franken geschat. Het gokken kwam in tal van plaatsen voor, maar Maastricht spande toch wel de kroon.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal