Onderzoek: bijna kwart jongere Nederlanders twijfelt aan Holocaust, Yesilgöz geschokt

© Lex van Lieshout

Bijna een kwart (23 procent) van de Nederlanders geboren vanaf 1980 denkt dat de Holocaust „een mythe” is of dat het aantal Joden dat werd gedood zwaar overdreven is.

RedactieBron: ANP

Dat is meer dan in andere landen. Van de generaties die sinds 1980 zijn geboren weet een derde tot meer dan de helft opvallend weinig van de Jodenvervolging en genocide in de Tweede Wereldoorlog.

Dat komt naar voren uit een onderzoek dat The Conference on Jewish Material Claims Against Germany, kortweg de Claims Conference, in december vorig jaar onder 2000 Nederlanders heeft gehouden. De internationale organisatie, die opkomt voor de rechten van Holocaustoverlevenden, deed dit onderzoek naar kennis en bewustzijn over de Holocaust eerder in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Oostenrijk en Canada. De resultaten waren nergens zo „schokkend” als in Nederland, stelt de Claims Conference. Voor het onderzoek zijn millennials vanaf 1980 en leden van de generatie Z tot 2012 telefonisch ondervraagd, naast een vrijwel gelijk aantal oudere Nederlanders.

‘Schokkend’

Justitieminister Dilan Yesilgöz reageert erg geschrokken. „Dit is niet alleen ronduit schokkend, het is ook zeer ernstig”, twittert de VVD-bewindsvrouw. „We hebben als samenleving veel werk te doen”, concludeert Yesilgöz. „En snel ook.”

Dat er in de oorlog 6 miljoen Joden zijn omgekomen weet 54 procent van alle ondervraagden niet (onder jongere mensen 59 procent). Van de jongeren denkt 37 procent dat er 2 miljoen of minder Joden zijn omgebracht. Een meerderheid van de Nederlanders (53 procent) noemt Nederland ook niet als een land waar de Holocaust in de Tweede Wereldoorlog heeft plaatsgehad. Velen kunnen geen enkel Nederlands doorgangskamp zoals Westerbork, Vught of Amersfoort noemen.

Bijna iedereen kent de naam van Anne Frank wel, maar 27 procent van de Nederlanders weet niet dat zij in een concentratiekamp is gestorven. De Claims Conference noemt die cijfers „alarmerend”, ook al omdat 22 procent van de ondervraagden onder de 42 jaar het individueel bekijken van neonazistische uitingen acceptabel noemt. Tegelijkertijd denken de ondervraagden dat neonazisme in de Verenigde Staten veel vaker voorkomt dan in Nederland.

Ronduit storend

Ruim driekwart van alle ondervraagden vindt onderwijs over de Holocaust op scholen belangrijk. In de andere onderzochte landen is dat aantal hoger. „Na elk onderzoek merken we dat de kennis over de Holocaust wegzakt. Ronduit storend is de Holocaustontkenning. Onderwijs is heel belangrijk, want anders zal ontkenning de kennis gaan overheersen en leren toekomstige generaties niets meer van wat er is gebeurd”, aldus Gideon Taylor, president van de Claims Conference. In Nederland is onder meer het Joods Cultureel Kwartier bij de organisatie aangesloten.

NIOD: Holocaustontkenning is ronduit schrikbarend

Het is „ronduit schrikbarend” dat uit een onderzoek naar voren komt dat sommige Nederlanders menen dat de Holocaust niet heeft plaatsgevonden of dat het aantal slachtoffers flink zou worden overdreven. Zorgwekkend is ook dat een kleine groep ondervraagden volgens de studie denkt dat het dagboek van Anne Frank een vervalsing is. Dat zegt senior onderzoeker Kees Ribbens van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, die reageert op de resultaten van het onderzoek, dat de Claims Conference naar buiten bracht. De Claims Conference is een internationale organisatie die opkomt voor de rechten van Holocaustoverlevenden.

Ribbens vindt het verbazingwekkend dat ongeveer een op de zes Nederlanders denkt dat Anne Frank in het Achterhuis gestorven is en dus niet weet dat zij in een concentratiekamp is omgebracht. Het is volgens hem onthutsend dat ongeveer een op de drie ondervraagden volgens het onderzoek denkt dat niet-Joodse Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog aan dezelfde uitroeiing waren blootgesteld als hun Joodse landgenoten. Het duidt op een wezenlijk gebrek aan kennis. De uitkomsten van het onderzoek bieden stof tot nadenken, zegt hij.

„Een bijzonder ernstige zorg” is volgens Ribbens dat een minderheid denkt dat de Holocaust vandaag opnieuw zou kunnen gebeuren in Nederland. „Dat vraagt om zorgvuldige bestudering”, aldus Ribbens. „In hoeverre staan ontkenners en twijfelaars open voor informatie uit onderwijs en musea? Is het onwetendheid, desinteresse of moedwillig ontkennen en verdraaien van historische feiten?” Ribbens voelt voor onderzoek dat veel gedetailleerder zou moeten worden gedaan.

Ook de Anne Frank Stichting pleit voor „het belang van Holocausteducatie”. „Het is ontzettend belangrijk dat jongeren op school leren over de Holocaust. Hoe democratie en rechtsstaat buiten werking werden gezet, mensen uit de maatschappij werden uitgesloten, gedeporteerd en vermoord. Het levensverhaal van Anne Frank bevat al deze elementen”, aldus de stichting. In het onderzoek was een meerderheid van de ondervraagden ook sterk voor meer onderwijs over de Holocaust.

Wil je alle Plus-artikelen lezen?

Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen op onze site & app. Nieuws, achtergronden, analyses, reportages, interviews en columns. Word nu digitaal abonnee en kies voor een jaar lang korting of maandelijkse flexibiliteit.

Kies digitaal